श्रीमच्छङ्करभगवत्पूज्यपादविरचितम्

श्रीमद्भगवद्गीताभाष्यम्

ततो महाभारतसारभूताः स व्याकरोद्भागवतीश्च गीताः ।

ನವಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ

ಅಷ್ಟಮೇ ನಾಡೀದ್ವಾರೇಣ ಧಾರಣಾಯೋಗಃ ಸಗುಣಃ ಉಕ್ತಃ । ತಸ್ಯ ಫಲಮ್ ಅಗ್ನ್ಯರ್ಚಿರಾದಿಕ್ರಮೇಣ ಕಾಲಾಂತರೇ ಬ್ರಹ್ಮಪ್ರಾಪ್ತಿಲಕ್ಷಣಮೇವ ಅನಾವೃತ್ತಿರೂಪಂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಮ್ । ತತ್ರಅನೇನೈವ ಪ್ರಕಾರೇಣ ಮೋಕ್ಷಪ್ರಾಪ್ತಿಫಲಮ್ ಅಧಿಗಮ್ಯತೇ, ಅನ್ಯಥಾಇತಿ ತದಾಶಂಕಾವ್ಯಾವಿವರ್ತಯಿಷಯಾ ಶ್ರೀಭಗವಾನ್ ಉವಾಚ
ಶ್ರೀಭಗವಾನುವಾಚ —

ಇದಂ ತು ತೇ ಗುಹ್ಯತಮಂ
ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮ್ಯನಸೂಯವೇ ।
ಜ್ಞಾನಂ ವಿಜ್ಞಾನಸಹಿತಂ
ಯಜ್ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಮೋಕ್ಷ್ಯಸೇಽಶುಭಾತ್ ॥ ೧ ॥

ಇದಂ ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನಂ ವಕ್ಷ್ಯಮಾಣಮ್ ಉಕ್ತಂ ಪೂರ್ವೇಷು ಅಧ್ಯಾಯೇಷು,
ತತ್ ಬುದ್ಧೌ ಸಂನಿಧೀಕೃತ್ಯ ಇದಮ್ ಇತ್ಯಾಹ । ತು—ಶಬ್ದೋ ವಿಶೇಷನಿರ್ಧಾರಣಾರ್ಥಃ । ಇದಮೇವ ತು ಸಮ್ಯಗ್ಜ್ಞಾನಂ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಮೋಕ್ಷಪ್ರಾಪ್ತಿಸಾಧನಮ್ ವಾಸುದೇವಃ ಸರ್ವಮಿತಿ’ (ಭ. ಗೀ. ೭ । ೧೯) ಆತ್ಮೈವೇದಂ ಸರ್ವಮ್’ (ಛಾ. ಉ. ೭ । ೨೫ । ೨) ಏಕಮೇವಾದ್ವಿತೀಯಮ್’ (ಛಾ. ಉ. ೬ । ೨ । ೧) ಇತ್ಯಾದಿಶ್ರುತಿಸ್ಮೃತಿಭ್ಯಃ ; ನಾನ್ಯತ್ , ಅಥ ತೇ ಯೇಽನ್ಯಥಾತೋ ವಿದುಃ ಅನ್ಯರಾಜಾನಃ ತೇ ಕ್ಷಯ್ಯಲೋಕಾ ಭವಂತಿ’ (ಛಾ. ಉ. ೭ । ೨೫ । ೨) ಇತ್ಯಾದಿಶ್ರುತಿಭ್ಯಶ್ಚ । ತೇ ತುಭ್ಯಂ ಗುಹ್ಯತಮಂ ಗೋಪ್ಯತಮಂ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಕಥಯಿಷ್ಯಾಮಿ ಅನಸೂಯವೇ ಅಸೂಯಾರಹಿತಾಯ । ಕಿಂ ತತ್ ? ಜ್ಞಾನಮ್ । ಕಿಂವಿಶಿಷ್ಟಮ್ ? ವಿಜ್ಞಾನಸಹಿತಮ್ ಅನುಭವಯುಕ್ತಮ್ , ಯತ್ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಮೋಕ್ಷ್ಯಸೇ ಅಶುಭಾತ್ ಸಂಸಾರಬಂಧನಾತ್ ॥ ೧ ॥
ತಚ್ಚ

ರಾಜವಿದ್ಯಾ ರಾಜಗುಹ್ಯಂ ಪವಿತ್ರಮಿದಮುತ್ತಮಮ್ ।
ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಾವಗಮಂ ಧರ್ಮ್ಯಂ ಸುಸುಖಂ ಕರ್ತುಮವ್ಯಯಮ್ ॥ ೨ ॥

ರಾಜವಿದ್ಯಾ ವಿದ್ಯಾನಾಂ ರಾಜಾ, ದೀಪ್ತ್ಯತಿಶಯವತ್ತ್ವಾತ್ ; ದೀಪ್ಯತೇ ಹಿ ಇಯಮ್ ಅತಿಶಯೇನ ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯಾ ಸರ್ವವಿದ್ಯಾನಾಮ್ । ತಥಾ ರಾಜಗುಹ್ಯಂ ಗುಹ್ಯಾನಾಂ ರಾಜಾ । ಪವಿತ್ರಂ ಪಾವನಂ ಇದಮ್ ಉತ್ತಮಂ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಪಾವನಾನಾಂ ಶುದ್ಧಿಕಾರಣಂ ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನಮ್ ಉತ್ಕೃಷ್ಟತಮಮ್ । ಅನೇಕಜನ್ಮಸಹಸ್ರಸಂಚಿತಮಪಿ ಧರ್ಮಾಧರ್ಮಾದಿ ಸಮೂಲಂ ಕರ್ಮ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರಾದೇವ ಭಸ್ಮೀಕರೋತಿ ಇತ್ಯತಃ ಕಿಂ ತಸ್ಯ ಪಾವನತ್ವಂ ವಕ್ತವ್ಯಮ್ । ಕಿಂಚಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಾವಗಮಂ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷೇಣ ಸುಖಾದೇರಿವ ಅವಗಮೋ ಯಸ್ಯ ತತ್ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಾವಗಮಮ್ । ಅನೇಕಗುಣವತೋಽಪಿ ಧರ್ಮವಿರುದ್ಧತ್ವಂ ದೃಷ್ಟಮ್ , ತಥಾ ಆತ್ಮಜ್ಞಾನಂ ಧರ್ಮವಿರೋಧಿ, ಕಿಂತು ಧರ್ಮ್ಯಂ ಧರ್ಮಾದನಪೇತಮ್ । ಏವಮಪಿ, ಸ್ಯಾದ್ದುಃಖಸಂಪಾದ್ಯಮಿತ್ಯತ ಆಹಸುಸುಖಂ ಕರ್ತುಮ್ , ಯಥಾ ರತ್ನವಿವೇಕವಿಜ್ಞಾನಮ್ । ತತ್ರ ಅಲ್ಪಾಯಾಸಾನಾಮನ್ಯೇಷಾಂ ಕರ್ಮಣಾಂ ಸುಖಸಂಪಾದ್ಯಾನಾಮ್ ಅಲ್ಪಫಲತ್ವಂ ದುಷ್ಕರಾಣಾಂ ಮಹಾಫಲತ್ವಂ ದೃಷ್ಟಮಿತಿ, ಇದಂ ತು ಸುಖಸಂಪಾದ್ಯತ್ವಾತ್ ಫಲಕ್ಷಯಾತ್ ವ್ಯೇತಿ ಇತಿ ಪ್ರಾಪ್ತೇ, ಆಹಅವ್ಯಯಮ್ ಇತಿ । ಅಸ್ಯ ಫಲತಃ ಕರ್ಮವತ್ ವ್ಯಯಃ ಅಸ್ತೀತಿ ಅವ್ಯಯಮ್ । ಅತಃ ಶ್ರದ್ಧೇಯಮ್ ಆತ್ಮಜ್ಞಾನಮ್ ॥ ೨ ॥
ಯೇ ಪುನಃ

ಅಶ್ರದ್ದಧಾನಾಃ ಪುರುಷಾ ಧರ್ಮಸ್ಯಾಸ್ಯ ಪರಂತಪ ।
ಅಪ್ರಾಪ್ಯ ಮಾಂ ನಿವರ್ತಂತೇ ಮೃತ್ಯುಸಂಸಾರವರ್ತ್ಮನಿ ॥ ೩ ॥

ಅಶ್ರದ್ದಧಾನಾಃ ಶ್ರದ್ಧಾವಿರಹಿತಾಃ ಆತ್ಮಜ್ಞಾನಸ್ಯ ಧರ್ಮಸ್ಯ ಅಸ್ಯ ಸ್ವರೂಪೇ ತತ್ಫಲೇ ನಾಸ್ತಿಕಾಃ ಪಾಪಕಾರಿಣಃ, ಅಸುರಾಣಾಮ್ ಉಪನಿಷದಂ ದೇಹಮಾತ್ರಾತ್ಮದರ್ಶನಮೇವ ಪ್ರತಿಪನ್ನಾಃ ಅಸುತೃಪಃ ಪಾಪಾಃ ಪುರುಷಾಃ ಅಶ್ರದ್ದಧಾನಾಃ, ಪರಂತಪ, ಅಪ್ರಾಪ್ಯ ಮಾಂ ಪರಮೇಶ್ವರಮ್ , ಮತ್ಪ್ರಾಪ್ತೌ ನೈವ ಆಶಂಕಾ ಇತಿ ಮತ್ಪ್ರಾಪ್ತಿಮಾರ್ಗಭೇದಭಕ್ತಿಮಾತ್ರಮಪಿ ಅಪ್ರಾಪ್ಯ ಇತ್ಯರ್ಥಃ । ನಿವರ್ತಂತೇ ನಿಶ್ಚಯೇನ ವರ್ತಂತೇ ; ಕ್ವ ? — ಮೃತ್ಯುಸಂಸಾರವರ್ತ್ಮನಿ ಮೃತ್ಯುಯುಕ್ತಃ ಸಂಸಾರಃ ಮೃತ್ಯುಸಂಸಾರಃ ತಸ್ಯ ವರ್ತ್ಮ ನರಕತಿರ್ಯಗಾದಿಪ್ರಾಪ್ತಿಮಾರ್ಗಃ, ತಸ್ಮಿನ್ನೇವ ವರ್ತಂತೇ ಇತ್ಯರ್ಥಃ ॥ ೩ ॥
ಸ್ತುತ್ಯಾ ಅರ್ಜುನಮಭಿಮುಖೀಕೃತ್ಯ ಆಹ

ಮಯಾ ತತಮಿದಂ ಸರ್ವಂ ಜಗತದವ್ಯಕ್ತಮೂರ್ತಿನಾ ।
ಮತ್ಸ್ಥಾನಿ ಸರ್ವಭೂತಾನಿ ಚಾಹಂ ತೇಷ್ವವಸ್ಥಿತಃ ॥ ೪ ॥

ಮಯಾ ಮಮ ಯಃ ಪರೋ ಭಾವಃ ತೇನ ತತಂ ವ್ಯಾಪ್ತಂ ಸರ್ವಮ್ ಇದಂ ಜಗತ್ ಅವ್ಯಕ್ತಮೂರ್ತಿನಾ ವ್ಯಕ್ತಾ ಮೂರ್ತಿಃ ಸ್ವರೂಪಂ ಯಸ್ಯ ಮಮ ಸೋಽಹಮವ್ಯಕ್ತಮೂರ್ತಿಃ ತೇನ ಮಯಾ ಅವ್ಯಕ್ತಮೂರ್ತಿನಾ, ಕರಣಾಗೋಚರಸ್ವರೂಪೇಣ ಇತ್ಯರ್ಥಃ । ತಸ್ಮಿನ್ ಮಯಿ ಅವ್ಯಕ್ತಮೂರ್ತೌ ಸ್ಥಿತಾನಿ ಮತ್ಸ್ಥಾನಿ, ಸರ್ವಭೂತಾನಿ ಬ್ರಹ್ಮಾದೀನಿ ಸ್ತಂಬಪರ್ಯಂತಾನಿ । ಹಿ ನಿರಾತ್ಮಕಂ ಕಿಂಚಿತ್ ಭೂತಂ ವ್ಯವಹಾರಾಯ ಅವಕಲ್ಪತೇ । ಅತಃ ಮತ್ಸ್ಥಾನಿ ಮಯಾ ಆತ್ಮನಾ ಆತ್ಮವತ್ತ್ವೇನ ಸ್ಥಿತಾನಿ, ಅತಃ ಮಯಿ ಸ್ಥಿತಾನಿ ಇತಿ ಉಚ್ಯಂತೇ । ತೇಷಾಂ ಭೂತಾನಾಮ್ ಅಹಮೇವ ಆತ್ಮಾ ಇತ್ಯತಃ ತೇಷು ಸ್ಥಿತಃ ಇತಿ ಮೂಢಬುದ್ಧೀನಾಂ ಅವಭಾಸತೇ ; ಅತಃ ಬ್ರವೀಮಿ ಅಹಂ ತೇಷು ಭೂತೇಷು ಅವಸ್ಥಿತಃ, ಮೂರ್ತವತ್ ಸಂಶ್ಲೇಷಾಭಾವೇನ ಆಕಾಶಸ್ಯಾಪಿ ಅಂತರತಮೋ ಹಿ ಅಹಮ್ । ಹಿ ಅಸಂಸರ್ಗಿ ವಸ್ತು ಕ್ವಚಿತ್ ಆಧೇಯಭಾವೇನ ಅವಸ್ಥಿತಂ ಭವತಿ ॥ ೪ ॥
ಅತ ಏವ ಅಸಂಸರ್ಗಿತ್ವಾತ್ ಮಮ

ಮತ್ಸ್ಥಾನಿ ಭೂತಾನಿ ಪಶ್ಯ ಮೇ ಯೋಗಮೈಶ್ವರಮ್ ।
ಭೂತಭೃನ್ನ ಭೂತಸ್ಥೋ ಮಮಾತ್ಮಾ ಭೂತಭಾವನಃ ॥ ೫ ॥

ಮತ್ಸ್ಥಾನಿ ಭೂತಾನಿ ಬ್ರಹ್ಮಾದೀನಿ । ಪಶ್ಯ ಮೇ ಯೋಗಂ ಯುಕ್ತಿಂ ಘಟನಂ ಮೇ ಮಮ ಐಶ್ವರಮ್ ಈಶ್ವರಸ್ಯ ಇಮಮ್ ಐಶ್ವರಮ್ , ಯೋಗಮ್ ಆತ್ಮನೋ ಯಾಥಾತ್ಮ್ಯಮಿತ್ಯರ್ಥಃ । ತಥಾ ಶ್ರುತಿಃ ಅಸಂಸರ್ಗಿತ್ವಾತ್ ಅಸಂಗತಾಂ ದರ್ಶಯತಿಅಸಂಗೋ ಹಿ ಸಜ್ಜತೇ’ (ಬೃ. ಉ. ೩ । ೯ । ೨೬) ಇತಿ । ಇದಂ ಆಶ್ಚರ್ಯಮ್ ಅನ್ಯತ್ ಪಶ್ಯಭೂತಭೃತ್ ಅಸಂಗೋಽಪಿ ಸನ್ ಭೂತಾನಿ ಬಿಭರ್ತಿ ; ಭೂತಸ್ಥಃ, ಯಥೋಕ್ತೇನ ನ್ಯಾಯೇನ ದರ್ಶಿತತ್ವಾತ್ ಭೂತಸ್ಥತ್ವಾನುಪಪತ್ತೇಃ । ಕಥಂ ಪುನರುಚ್ಯತೇಅಸೌ ಮಮ ಆತ್ಮಾಇತಿ ? ವಿಭಜ್ಯ ದೇಹಾದಿಸಂಘಾತಂ ತಸ್ಮಿನ್ ಅಹಂಕಾರಮ್ ಅಧ್ಯಾರೋಪ್ಯ ಲೋಕಬುದ್ಧಿಮ್ ಅನುಸರನ್ ವ್ಯಪದಿಶತಿಮಮ ಆತ್ಮಾಇತಿ, ಪುನಃ ಆತ್ಮನಃ ಆತ್ಮಾ ಅನ್ಯಃ ಇತಿ ಲೋಕವತ್ ಅಜಾನನ್ । ತಥಾ ಭೂತಭಾವನಃ ಭೂತಾನಿ ಭಾವಯತಿ ಉತ್ಪಾದಯತಿ ವರ್ಧಯತೀತಿ ವಾ ಭೂತಭಾವನಃ ॥ ೫ ॥
ಯಥೋಕ್ತೇನ ಶ್ಲೋಕದ್ವಯೇನ ಉಕ್ತಮ್ ಅರ್ಥಂ ದೃಷ್ಟಾಂತೇನ ಉಪಪಾದಯನ್ ಆಹ

ಯಥಾಕಾಶಸ್ಥಿತೋ ನಿತ್ಯಂ ವಾಯುಃ ಸರ್ವತ್ರಗೋ ಮಹಾನ್ ।
ತಥಾ ಸರ್ವಾಣಿ ಭೂತಾನಿ ಮತ್ಸ್ಥಾನೀತ್ಯುಪಧಾರಯ ॥ ೬ ॥

ಯಥಾ ಲೋಕೇ ಆಕಾಶಸ್ಥಿತಃ ಆಕಾಶೇ ಸ್ಥಿತಃ ನಿತ್ಯಂ ಸದಾ ವಾಯುಃ ಸರ್ವತ್ರ ಗಚ್ಛತೀತಿ ಸರ್ವತ್ರಗಃ ಮಹಾನ್ ಪರಿಮಾಣತಃ, ತಥಾ ಆಕಾಶವತ್ ಸರ್ವಗತೇ ಮಯಿ ಅಸಂಶ್ಲೇಷೇಣೈವ ಸ್ಥಿತಾನಿ ಇತ್ಯೇವಮ್ ಉಪಧಾರಯ ವಿಜಾನೀಹಿ ॥ ೬ ॥
ಏವಂ ವಾಯುಃ ಆಕಾಶೇ ಇವ ಮಯಿ ಸ್ಥಿತಾನಿ ಸರ್ವಭೂತಾನಿ ಸ್ಥಿತಿಕಾಲೇ ; ತಾನಿ

ಸರ್ವಭೂತಾನಿ ಕೌಂತೇಯ ಪ್ರಕೃತಿಂ ಯಾಂತಿ ಮಾಮಿಕಾಮ್ ।
ಕಲ್ಪಕ್ಷಯೇ ಪುನಸ್ತಾನಿ ಕಲ್ಪಾದೌ ವಿಸೃಜಾಮ್ಯಹಮ್ ॥ ೭ ॥

ಸರ್ವಭೂತಾನಿ ಕೌಂತೇಯ ಪ್ರಕೃತಿಂ ತ್ರಿಗುಣಾತ್ಮಿಕಾಮ್ ಅಪರಾಂ ನಿಕೃಷ್ಟಾಂ ಯಾಂತಿ ಮಾಮಿಕಾಂ ಮದೀಯಾಂ ಕಲ್ಪಕ್ಷಯೇ ಪ್ರಲಯಕಾಲೇ । ಪುನಃ ಭೂಯಃ ತಾನಿ ಭೂತಾನಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಕಾಲೇ ಕಲ್ಪಾದೌ ವಿಸೃಜಾಮಿ ಉತ್ಪಾದಯಾಮಿ ಅಹಂ ಪೂರ್ವವತ್ ॥ ೭ ॥
ಏವಮ್ ಅವಿದ್ಯಾಲಕ್ಷಣಾಮ್

ಪ್ರಕೃತಿಂ ಸ್ವಾಮವಷ್ಟಭ್ಯ ವಿಸೃಜಾಮಿ ಪುನಃ ಪುನಃ ।
ಭೂತಗ್ರಾಮಮಿಮಂ ಕೃತ್ಸ್ನಮವಶಂ ಪ್ರಕೃತೇರ್ವಶಾತ್ ॥ ೮ ॥

ಪ್ರಕೃತಿಂ ಸ್ವಾಂ ಸ್ವೀಯಾಮ್ ಅವಷ್ಟಭ್ಯ ವಶೀಕೃತ್ಯ ವಿಸೃಜಾಮಿ ಪುನಃ ಪುನಃ ಪ್ರಕೃತಿತೋ ಜಾತಂ ಭೂತಗ್ರಾಮಂ ಭೂತಸಮುದಾಯಮ್ ಇಮಂ ವರ್ತಮಾನಂ ಕೃತ್ಸ್ನಂ ಸಮಗ್ರಮ್ ಅವಶಮ್ ಅಸ್ವತಂತ್ರಮ್ , ಅವಿದ್ಯಾದಿದೋಷೈಃ ಪರವಶೀಕೃತಮ್ , ಪ್ರಕೃತೇಃ ವಶಾತ್ ಸ್ವಭಾವವಶಾತ್ ॥ ೮ ॥
ತರ್ಹಿ ತಸ್ಯ ತೇ ಪರಮೇಶ್ವರಸ್ಯ, ಭೂತಗ್ರಾಮಮ್ ಇಮಂ ವಿಷಮಂ ವಿದಧತಃ, ತನ್ನಿಮಿತ್ತಾಭ್ಯಾಂ ಧರ್ಮಾಧರ್ಮಾಭ್ಯಾಂ ಸಂಬಂಧಃ ಸ್ಯಾದಿತಿ, ಇದಮ್ ಆಹ ಭಗವಾನ್

ಮಾಂ ತಾನಿ ಕರ್ಮಾಣಿ ನಿಬಧ್ನಂತಿ ಧನಂಜಯ ।
ಉದಾಸೀನವದಾಸೀನಮಸಕ್ತಂ ತೇಷು ಕರ್ಮಸು ॥ ೯ ॥

ಮಾಮ್ ಈಶ್ವರಂ ತಾನಿ ಭೂತಗ್ರಾಮಸ್ಯ ವಿಷಮಸರ್ಗನಿಮಿತ್ತಾನಿ ಕರ್ಮಾಣಿ ನಿಬಧ್ನಂತಿ ಧನಂಜಯ । ತತ್ರ ಕರ್ಮಣಾಂ ಅಸಂಬಂಧಿತ್ವೇ ಕಾರಣಮಾಹಉದಾಸೀನವತ್ ಆಸೀನಂ ಯಥಾ ಉದಾಸೀನಃ ಉಪೇಕ್ಷಕಃ ಕಶ್ಚಿತ್ ತದ್ವತ್ ಆಸೀನಮ್ , ಆತ್ಮನಃ ಅವಿಕ್ರಿಯತ್ವಾತ್ , ಅಸಕ್ತಂ ಫಲಾಸಂಗರಹಿತಮ್ , ಅಭಿಮಾನವರ್ಜಿತಮ್ಅಹಂ ಕರೋಮಿಇತಿ ತೇಷು ಕರ್ಮಸು । ಅತಃ ಅನ್ಯಸ್ಯಾಪಿ ಕರ್ತೃತ್ವಾಭಿಮಾನಾಭಾವಃ ಫಲಾಸಂಗಾಭಾವಶ್ಚ ಅಸಂಬಂಧಕಾರಣಮ್ , ಅನ್ಯಥಾ ಕರ್ಮಭಿಃ ಬಧ್ಯತೇ ಮೂಢಃ ಕೋಶಕಾರವತ್ ಇತ್ಯಭಿಪ್ರಾಯಃ ॥ ೯ ॥
ತತ್ರ ಭೂತಗ್ರಾಮಮಿಮಂ ವಿಸೃಜಾಮಿ’ (ಭ. ಗೀ. ೯ । ೮) ಉದಾಸೀನವದಾಸೀನಮ್’ (ಭ. ಗೀ. ೯ । ೯) ಇತಿ ವಿರುದ್ಧಮ್ ಉಚ್ಯತೇ, ಇತಿ ತತ್ಪರಿಹಾರಾರ್ಥಮ್ ಆಹ

ಮಯಾಧ್ಯಕ್ಷೇಣ ಪ್ರಕೃತಿಃ ಸೂಯತೇ ಸಚರಾಚರಮ್ ।
ಹೇತುನಾನೇನ ಕೌಂತೇಯ ಜಗದ್ವಿಪರಿವರ್ತತೇ ॥ ೧೦ ॥

ಮಯಾ ಅಧ್ಯಕ್ಷೇಣ ಸರ್ವತೋ ದೃಶಿಮಾತ್ರಸ್ವರೂಪೇಣ ಅವಿಕ್ರಿಯಾತ್ಮನಾ ಅಧ್ಯಕ್ಷೇಣ ಮಯಾ, ಮಮ ಮಾಯಾ ತ್ರಿಗುಣಾತ್ಮಿಕಾ ಅವಿದ್ಯಾಲಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಕೃತಿಃ ಸೂಯತೇ ಉತ್ಪಾದಯತಿ ಸಚರಾಚರಂ ಜಗತ್ । ತಥಾ ಮಂತ್ರವರ್ಣಃಏಕೋ ದೇವಃ ಸರ್ವಭೂತೇಷು ಗೂಢಃ ಸರ್ವವ್ಯಾಪೀ ಸರ್ವಭೂತಾಂತರಾತ್ಮಾ । ಕರ್ಮಾಧ್ಯಕ್ಷಃ ಸರ್ವಭೂತಾಧಿವಾಸಃ ಸಾಕ್ಷೀ ಚೇತಾ ಕೇವಲೋ ನಿರ್ಗುಣಶ್ಚ’ (ಶ್ವೇ. ಉ. ೬ । ೧೧) ಇತಿ । ಹೇತುನಾ ನಿಮಿತ್ತೇನ ಅನೇನ ಅಧ್ಯಕ್ಷತ್ವೇನ ಕೌಂತೇಯ ಜಗತ್ ಸಚರಾಚರಂ ವ್ಯಕ್ತಾವ್ಯಕ್ತಾತ್ಮಕಂ ವಿಪರಿವರ್ತತೇ ಸರ್ವಾವಸ್ಥಾಸು । ದೃಶಿಕರ್ಮತ್ವಾಪತ್ತಿನಿಮಿತ್ತಾ ಹಿ ಜಗತಃ ಸರ್ವಾ ಪ್ರವೃತ್ತಿಃಅಹಮ್ ಇದಂ ಭೋಕ್ಷ್ಯೇ, ಪಶ್ಯಾಮಿ ಇದಮ್ , ಶೃಣೋಮಿ ಇದಮ್ , ಸುಖಮನುಭವಾಮಿ, ದುಃಖಮನುಭವಾಮಿ, ತದರ್ಥಮಿದಂ ಕರಿಷ್ಯೇ, ಇದಂ ಜ್ಞಾಸ್ಯಾಮಿ, ಇತ್ಯಾದ್ಯಾ ಅವಗತಿನಿಷ್ಠಾ ಅವಗತ್ಯವಸಾನೈ । ಯೋ ಅಸ್ಯಾಧ್ಯಕ್ಷಃ ಪರಮೇ ವ್ಯೋಮನ್’ (ಋ. ೧೦ । ೧೨೯ । ೭), (ತೈ. ಬ್ರಾ. ೨ । ೮ । ೯) ಇತ್ಯಾದಯಶ್ಚ ಮಂತ್ರಾಃ ಏತಮರ್ಥಂ ದರ್ಶಯಂತಿ । ತತಶ್ಚ ಏಕಸ್ಯ ದೇವಸ್ಯ ಸರ್ವಾಧ್ಯಕ್ಷಭೂತಚೈತನ್ಯಮಾತ್ರಸ್ಯ ಪರಮಾರ್ಥತಃ ಸರ್ವಭೋಗಾನಭಿಸಂಬಂಧಿನಃ ಅನ್ಯಸ್ಯ ಚೇತನಾಂತರಸ್ಯ ಅಭಾವೇ ಭೋಕ್ತುಃ ಅನ್ಯಸ್ಯ ಅಭಾವಾತ್ । ಕಿಂನಿಮಿತ್ತಾ ಇಯಂ ಸೃಷ್ಟಿಃ ಇತ್ಯತ್ರ ಪ್ರಶ್ನಪ್ರತಿವಚನೇ ಅನುಪಪನ್ನೇ, ಕೋ ಅದ್ಧಾ ವೇದ ಇಹ ಪ್ರವೋಚತ್ । ಕುತ ಆಜಾತಾ ಕುತ ಇಯಂ ವಿಸೃಷ್ಟಿಃ’ (ಋ. ೧೦ । ೧೨೯ । ೬), (ತೈ. ಬ್ರಾ. ೨ । ೮ । ೯) ಇತ್ಯಾದಿಮಂತ್ರವರ್ಣೇಭ್ಯಃ । ದರ್ಶಿತಂ ಭಗವತಾಅಜ್ಞಾನೇನಾವೃತಂ ಜ್ಞಾನಂ ತೇನ ಮುಹ್ಯಂತಿ ಜಂತವಃ’ (ಭ. ಗೀ. ೫ । ೧೫) ಇತಿ ॥ ೧೦ ॥
ಏವಂ ಮಾಂ ನಿತ್ಯಶುದ್ಧಬುದ್ಧಮುಕ್ತಸ್ವಭಾವಂ ಸರ್ವಜ್ಞಂ ಸರ್ವಜಂತೂನಾಮ್ ಆತ್ಮಾನಮಪಿ ಸಂತಮ್

ಅವಜಾನಂತಿ ಮಾಂ ಮೂಢಾ ಮಾನುಷೀಂ ತನುಮಾಶ್ರಿತಮ್ ।
ಪರಂ ಭಾವಮಜಾನಂತೋ ಮಮ ಭೂತಮಹೇಶ್ವರಮ್ ॥ ೧೧ ॥

ಅವಜಾನಂತಿ ಅವಜ್ಞಾಂ ಪರಿಭವಂ ಕುರ್ವಂತಿ ಮಾಂ ಮೂಢಾಃ ಅವಿವೇಕಿನಃ ಮಾನುಷೀಂ ಮನುಷ್ಯಸಂಬಂಧಿನೀಂ ತನುಂ ದೇಹಮ್ ಆಶ್ರಿತಮ್ , ಮನುಷ್ಯದೇಹೇನ ವ್ಯವಹರಂತಮಿತ್ಯೇತತ್ , ಪರಂ ಪ್ರಕೃಷ್ಟಂ ಭಾವಂ ಪರಮಾತ್ಮತತ್ತ್ವಮ್ ಆಕಾಶಕಲ್ಪಮ್ ಆಕಾಶಾದಪಿ ಅಂತರತಮಮ್ ಅಜಾನಂತೋ ಮಮ ಭೂತಮಹೇಶ್ವರಂ ಸರ್ವಭೂತಾನಾಂ ಮಹಾಂತಮ್ ಈಶ್ವರಂ ಸ್ವಾತ್ಮಾನಮ್ । ತತಶ್ಚ ತಸ್ಯ ಮಮ ಅವಜ್ಞಾನಭಾವನೇನ ಆಹತಾಃ ತೇ ವರಾಕಾಃ ॥ ೧೧ ॥
ಕಥಮ್ ? —

ಮೋಘಾಶಾ ಮೋಘಕರ್ಮಾಣೋ ಮೋಘಜ್ಞಾನಾ ವಿಚೇತಸಃ ।
ರಾಕ್ಷಸೀಮಾಸುರೀಂ ಚೈವ ಪ್ರಕೃತಿಂ ಮೋಹಿನೀಂ ಶ್ರಿತಾಃ ॥ ೧೨ ॥

ಮೋಘಾಶಾಃ ವೃಥಾ ಆಶಾಃ ಆಶಿಷಃ ಯೇಷಾಂ ತೇ ಮೋಘಾಶಾಃ, ತಥಾ ಮೋಘಕರ್ಮಾಣಃ ಯಾನಿ ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರಾದೀನಿ ತೈಃ ಅನುಷ್ಠೀಯಮಾನಾನಿ ಕರ್ಮಾಣಿ ತಾನಿ , ತೇಷಾಂ ಭಗವತ್ಪರಿಭವಾತ್ , ಸ್ವಾತ್ಮಭೂತಸ್ಯ ಅವಜ್ಞಾನಾತ್ , ಮೋಘಾನ್ಯೇವ ನಿಷ್ಫಲಾನಿ ಕರ್ಮಾಣಿ ಭವಂತೀತಿ ಮೋಘಕರ್ಮಾಣಃ । ತಥಾ ಮೋಘಜ್ಞಾನಾಃ ಮೋಘಂ ನಿಷ್ಫಲಂ ಜ್ಞಾನಂ ಯೇಷಾಂ ತೇ ಮೋಘಜ್ಞಾನಾಃ, ಜ್ಞಾನಮಪಿ ತೇಷಾಂ ನಿಷ್ಫಲಮೇವ ಸ್ಯಾತ್ । ವಿಚೇತಸಃ ವಿಗತವಿವೇಕಾಶ್ಚ ತೇ ಭವಂತಿ ಇತ್ಯಭಿಪ್ರಾಯಃ । ಕಿಂಚತೇ ಭವಂತಿ ರಾಕ್ಷಸೀಂ ರಕ್ಷಸಾಂ ಪ್ರಕೃತಿಂ ಸ್ವಭಾವಮ್ ಆಸುರೀಮ್ ಅಸುರಾಣಾಂ ಪ್ರಕೃತಿಂ ಮೋಹಿನೀಂ ಮೋಹಕರೀಂ ದೇಹಾತ್ಮವಾದಿನೀಂ ಶ್ರಿತಾಃ ಆಶ್ರಿತಾಃ, ಛಿಂದ್ಧಿ, ಭಿಂದ್ಧಿ, ಪಿಬ, ಖಾದ, ಪರಸ್ವಮಪಹರ, ಇತ್ಯೇವಂ ವದನಶೀಲಾಃ ಕ್ರೂರಕರ್ಮಾಣೋ ಭವಂತಿ ಇತ್ಯರ್ಥಃ, ಅಸುರ್ಯಾ ನಾಮ ತೇ ಲೋಕಾಃ’ (ಈ. ಉ. ೩) ಇತಿ ಶ್ರುತೇಃ ॥ ೧೨ ॥
ಯೇ ಪುನಃ ಶ್ರದ್ದಧಾನಾಃ ಭಗವದ್ಭಕ್ತಿಲಕ್ಷಣೇ ಮೋಕ್ಷಮಾರ್ಗೇ ಪ್ರವೃತ್ತಾಃ

ಮಹಾತ್ಮಾನಸ್ತು ಮಾಂ ಪಾರ್ಥ ದೈವೀಂ ಪ್ರಕೃತಿಮಾಶ್ರಿತಾಃ ।
ಭಜಂತ್ಯನನ್ಯಮನಸೋ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಭೂತಾದಿಮವ್ಯಯಮ್ ॥ ೧೩ ॥

ಮಹಾತ್ಮಾನಸ್ತು ಅಕ್ಷುದ್ರಚಿತ್ತಾಃ ಮಾಮ್ ಈಶ್ವರಂ ಪಾರ್ಥ ದೈವೀಂ ದೇವಾನಾಂ ಪ್ರಕೃತಿಂ ಶಮದಮದಯಾಶ್ರದ್ಧಾದಿಲಕ್ಷಣಾಮ್ ಆಶ್ರಿತಾಃ ಸಂತಃ ಭಜಂತಿ ಸೇವಂತೇ ಅನನ್ಯಮನಸಃ ಅನನ್ಯಚಿತ್ತಾಃ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಭೂತಾದಿಂ ಭೂತಾನಾಂ ವಿಯದಾದೀನಾಂ ಪ್ರಾಣಿನಾಂ ಆದಿಂ ಕಾರಣಮ್ ಅವ್ಯಯಮ್ ॥ ೧೩ ॥
ಕಥಮ್ ? —

ಸತತಂ ಕೀರ್ತಯಂತೋ ಮಾಂ ಯತಂತಶ್ಚ ದೃಢವ್ರತಾಃ ।
ನಮಸ್ಯಂತಶ್ಚ ಮಾಂ ಭಕ್ತ್ಯಾ ನಿತ್ಯಯುಕ್ತಾ ಉಪಾಸತೇ ॥ ೧೪ ॥

ಸತತಂ ಸರ್ವದಾ ಭಗವಂತಂ ಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪಂ ಮಾಂ ಕೀರ್ತಯಂತಃ, ಯತಂತಶ್ಚ ಇಂದ್ರಿಯೋಪಸಂಹಾರಶಮದಮದಯಾಹಿಂಸಾದಿಲಕ್ಷಣೈಃ ಧರ್ಮೈಃ ಪ್ರಯತಂತಶ್ಚ, ದೃಢವ್ರತಾಃ ದೃಢಂ ಸ್ಥಿರಮ್ ಅಚಾಲ್ಯಂ ವ್ರತಂ ಯೇಷಾಂ ತೇ ದೃಢವ್ರತಾಃ ನಮಸ್ಯಂತಶ್ಚ ಮಾಂ ಹೃದಯೇಶಯಮ್ ಆತ್ಮಾನಂ ಭಕ್ತ್ಯಾ ನಿತ್ಯಯುಕ್ತಾಃ ಸಂತಃ ಉಪಾಸತೇ ಸೇವಂತೇ ॥ ೧೪ ॥
ತೇ ಕೇನ ಕೇನ ಪ್ರಕಾರೇಣ ಉಪಾಸತೇ ತ್ಯುಚ್ಯತೇ

ಜ್ಞಾನಯಜ್ಞೇನ ಚಾಪ್ಯನ್ಯೇ ಯಜಂತೋ ಮಾಮುಪಾಸತೇ ।
ಏಕತ್ವೇನ ಪೃಥಕ್ತ್ವೇನ ಬಹುಧಾ ವಿಶ್ವತೋಮುಖಮ್ ॥ ೧೫ ॥

ಜ್ಞಾನಯಜ್ಞೇನ ಜ್ಞಾನಮೇವ ಭಗವದ್ವಿಷಯಂ ಯಜ್ಞಃ ತೇನ ಜ್ಞಾನಯಜ್ಞೇನ, ಯಜಂತಃ ಪೂಜಯಂತಃ ಮಾಮ್ ಈಶ್ವರಂ ಅಪಿ ಅನ್ಯೇ ಅನ್ಯಾಮ್ ಉಪಾಸನಾಂ ಪರಿತ್ಯಜ್ಯ ಉಪಾಸತೇ । ತಚ್ಚ ಜ್ಞಾನಮ್ಏಕತ್ವೇನಏಕಮೇವ ಪರಂ ಬ್ರಹ್ಮಇತಿ ಪರಮಾರ್ಥದರ್ಶನೇನ ಯಜಂತಃ ಉಪಾಸತೇ । ಕೇಚಿಚ್ಚ ಪೃಥಕ್ತ್ವೇನಆದಿತ್ಯಚಂದ್ರಾದಿಭೇದೇನ ಏವ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣುಃ ಅವಸ್ಥಿತಃಇತಿ ಉಪಾಸತೇ । ಕೇಚಿತ್ಬಹುಧಾ ಅವಸ್ಥಿತಃ ಏವ ಭಗವಾನ್ ಸರ್ವತೋಮುಖಃ ವಿಶ್ವರೂಪಃಇತಿ ತಂ ವಿಶ್ವರೂಪಂ ಸರ್ವತೋಮುಖಂ ಬಹುಧಾ ಬಹುಪ್ರಕಾರೇಣ ಉಪಾಸತೇ ॥ ೧೫ ॥
ಯದಿ ಬಹುಭಿಃ ಪ್ರಕಾರೈಃ ಉಪಾಸತೇ, ಕಥಂ ತ್ವಾಮೇವ ಉಪಾಸತೇ ಇತಿ, ಅತ ಆಹ

ಅಹಂ ಕ್ರತುರಹಂ ಯಜ್ಞಃ ಸ್ವಧಾಹಮಹಮೌಷಧಮ್ ।
ಮಂತ್ರೋಽಹಮಹಮೇವಾಜ್ಯಮಹಮಗ್ನಿರಹಂ ಹುತಮ್ ॥ ೧೬ ॥

ಅಹಂ ಕ್ರತುಃ ಶ್ರೌತಕರ್ಮಭೇದಃ ಅಹಮೇವ । ಅಹಂ ಯಜ್ಞಃ ಸ್ಮಾರ್ತಃ । ಕಿಂಚ ಸ್ವಧಾ ಅನ್ನಮ್ ಅಹಮ್ , ಪಿತೃಭ್ಯೋ ಯತ್ ದೀಯತೇ । ಅಹಮ್ ಔಷಧಂ ಸರ್ವಪ್ರಾಣಿಭಿಃ ಯತ್ ಅದ್ಯತೇ ತತ್ ಔಷಧಶಬ್ದಶಬ್ದಿತಂ ವ್ರೀಹಿಯವಾದಿಸಾಧಾರಣಮ್ । ಅಥವಾ ಸ್ವಧಾ ಇತಿ ಸರ್ವಪ್ರಾಣಿಸಾಧಾರಣಮ್ ಅನ್ನಮ್ , ಔಷಧಮ್ ಇತಿ ವ್ಯಾಧ್ಯುಪಶಮನಾರ್ಥಂ ಭೇಷಜಮ್ । ಮಂತ್ರಃ ಅಹಮ್ , ಯೇನ ಪಿತೃಭ್ಯೋ ದೇವತಾಭ್ಯಶ್ಚ ಹವಿಃ ದೀಯತೇ । ಅಹಮೇವ ಆಜ್ಯಂ ಹವಿಶ್ಚ । ಅಹಮ್ ಅಗ್ನಿಃ, ಯಸ್ಮಿನ್ ಹೂಯತೇ ಹವಿಃ ಸಃ ಅಗ್ನಿಃ ಅಹಮ್ । ಅಹಂ ಹುತಂ ಹವನಕರ್ಮ ॥ ೧೬ ॥
ಕಿಂಚ

ಪಿತಾಹಮಸ್ಯ ಜಗತೋ ಮಾತಾ ಧಾತಾ ಪಿತಾಮಹಃ ।
ವೇದ್ಯಂ ಪವಿತ್ರಮೋಂಕಾರ ಋಕ್ಸಾಮ ಯಜುರೇವ ॥ ೧೭ ॥

ಪಿತಾ ಜನಯಿತಾ ಅಹಮ್ ಅಸ್ಯ ಜಗತಃ, ಮಾತಾ ಜನಯಿತ್ರೀ, ಧಾತಾ ಕರ್ಮಫಲಸ್ಯ ಪ್ರಾಣಿಭ್ಯೋ ವಿಧಾತಾ, ಪಿತಾಮಹಃ ಪಿತುಃ ಪಿತಾ, ವೇದ್ಯಂ ವೇದಿತವ್ಯಮ್ , ಪವಿತ್ರಂ ಪಾವನಮ್ ಓಂಕಾರಃ, ಋಕ್ ಸಾಮ ಯಜುಃ ಏವ ॥ ೧೭ ॥
ಕಿಂಚ

ಗತಿರ್ಭರ್ತಾ ಪ್ರಭುಃ ಸಾಕ್ಷೀ ನಿವಾಸಃ ಶರಣಂ ಸುಹೃತ್ ।
ಪ್ರಭವಃ ಪ್ರಲಯಃ ಸ್ಥಾನಂ ನಿಧಾನಂ ಬೀಜಮವ್ಯಯಮ್ ॥ ೧೮ ॥

ಗತಿಃ ಕರ್ಮಫಲಮ್ , ಭರ್ತಾ ಪೋಷ್ಟಾ, ಪ್ರಭುಃ ಸ್ವಾಮೀ, ಸಾಕ್ಷೀ ಪ್ರಾಣಿನಾಂ ಕೃತಾಕೃತಸ್ಯ, ನಿವಾಸಃ ಯಸ್ಮಿನ್ ಪ್ರಾಣಿನೋ ನಿವಸಂತಿ, ಶರಣಮ್ ಆರ್ತಾನಾಮ್ , ಪ್ರಪನ್ನಾನಾಮಾರ್ತಿಹರಃ । ಸುಹೃತ್ ಪ್ರತ್ಯುಪಕಾರಾನಪೇಕ್ಷಃ ಸನ್ ಉಪಕಾರೀ, ಪ್ರಭವಃ ಉತ್ಪತ್ತಿಃ ಜಗತಃ, ಪ್ರಲಯಃ ಪ್ರಲೀಯತೇ ಅಸ್ಮಿನ್ ಇತಿ, ತಥಾ ಸ್ಥಾನಂ ತಿಷ್ಠತಿ ಅಸ್ಮಿನ್ ಇತಿ, ನಿಧಾನಂ ನಿಕ್ಷೇಪಃ ಕಾಲಾಂತರೋಪಭೋಗ್ಯಂ ಪ್ರಾಣಿನಾಮ್ , ಬೀಜಂ ಪ್ರರೋಹಕಾರಣಂ ಪ್ರರೋಹಧರ್ಮಿಣಾಮ್ , ಅವ್ಯಯಂ ಯಾವತ್ಸಂಸಾರಭಾವಿತ್ವಾತ್ ಅವ್ಯಯಮ್ , ಹಿ ಅಬೀಜಂ ಕಿಂಚಿತ್ ಪ್ರರೋಹತಿ ; ನಿತ್ಯಂ ಪ್ರರೋಹದರ್ಶನಾತ್ ಬೀಜಸಂತತಿಃ ವ್ಯೇತಿ ಇತಿ ಗಮ್ಯತೇ ॥ ೧೮ ॥
ಕಿಂಚ

ತಪಾಮ್ಯಹಮಹಂ ವರ್ಷಂ ನಿಗೃಹ್ಣಾಮ್ಯುತ್ಸೃಜಾಮಿ  ।
ಅಮೃತಂ ಚೈವ ಮೃತ್ಯುಶ್ಚ ಸದಸಚ್ಚಾಹಮರ್ಜುನ ॥ ೧೯ ॥

ತಪಾಮಿ ಅಹಮ್ ಆದಿತ್ಯೋ ಭೂತ್ವಾ ಕೈಶ್ಚಿತ್ ರಶ್ಮಿಭಿಃ ಉಲ್ಬಣೈಃ । ಅಹಂ ವರ್ಷಂ ಕೈಶ್ಚಿತ್ ರಶ್ಮಿಭಿಃ ಉತ್ಸೃಜಾಮಿ । ಉತ್ಸೃಜ್ಯ ಪುನಃ ನಿಗೃಹ್ಣಾಮಿ ಕೈಶ್ಚಿತ್ ರಶ್ಮಿಭಿಃ ಅಷ್ಟಭಿಃ ಮಾಸೈಃ ಪುನಃ ಉತ್ಸೃಜಾಮಿ ಪ್ರಾವೃಷಿ । ಅಮೃತಂ ಚೈವ ದೇವಾನಾಮ್ , ಮೃತ್ಯುಶ್ಚ ಮರ್ತ್ಯಾನಾಮ್ । ಸತ್ ಯಸ್ಯ ಯತ್ ಸಂಬಂಧಿತಯಾ ವಿದ್ಯಮಾನಂ ತತ್ , ತದ್ವಿಪರೀತಮ್ ಅಸಚ್ಚ ಏವ ಅಹಮ್ ಅರ್ಜುನ । ಪುನಃ ಅತ್ಯಂತಮೇವ ಅಸತ್ ಭಗವಾನ್ , ಸ್ವಯಂ ಕಾರ್ಯಕಾರಣೇ ವಾ ಸದಸತೀ ಯೇ ಪೂರ್ವೋಕ್ತೈಃ ನಿವೃತ್ತಿಪ್ರಕಾರೈಃ ಏಕತ್ವಪೃಥಕ್ತ್ವಾದಿವಿಜ್ಞಾನೈಃ ಯಜ್ಞೈಃ ಮಾಂ ಪೂಜಯಂತಃ ಉಪಾಸತೇ ಜ್ಞಾನವಿದಃ, ತೇ ಯಥಾವಿಜ್ಞಾನಂ ಮಾಮೇವ ಪ್ರಾಪ್ನುವಂತಿ ॥ ೧೯ ॥
ಯೇ ಪುನಃ ಅಜ್ಞಾಃ ಕಾಮಕಾಮಾಃ

ತ್ರೈವಿದ್ಯಾ ಮಾಂ ಸೋಮಪಾಃ ಪೂತಪಾಪಾ ಯಜ್ಞೈರಿಷ್ಟ್ವಾ ಸ್ವರ್ಗತಿಂ ಪ್ರಾರ್ಥಯಂತೇ ।
ತೇ ಪುಣ್ಯಮಾಸಾದ್ಯ ಸುರೇಂದ್ರಲೋಕಮಶ್ನಂತಿ ದಿವ್ಯಾಂದಿವಿ ದೇವಭೋಗಾನ್ ॥ ೨೦ ॥

ತ್ರೈವಿದ್ಯಾಃ ಋಗ್ಯಜುಃಸಾಮವಿದಃ ಮಾಂ ವಸ್ವಾದಿದೇವರೂಪಿಣಂ ಸೋಮಪಾಃ ಸೋಮಂ ಪಿಬಂತೀತಿ ಸೋಮಪಾಃ, ತೇನೈವ ಸೋಮಪಾನೇನ ಪೂತಪಾಪಾಃ ಶುದ್ಧಕಿಲ್ಬಿಷಾಃ, ಯಜ್ಞೈಃ ಅಗ್ನಿಷ್ಟೋಮಾದಿಭಿಃ ಇಷ್ಟ್ವಾ ಪೂಜಯಿತ್ವಾ ಸ್ವರ್ಗತಿಂ ಸ್ವರ್ಗಗಮನಂ ಸ್ವರೇವ ಗತಿಃ ಸ್ವರ್ಗತಿಃ ತಾಮ್ , ಪ್ರಾರ್ಥಯಂತೇ । ತೇ ಪುಣ್ಯಂ ಪುಣ್ಯಫಲಮ್ ಆಸಾದ್ಯ ಸಂಪ್ರಾಪ್ಯ ಸುರೇಂದ್ರಲೋಕಂ ಶತಕ್ರತೋಃ ಸ್ಥಾನಮ್ ಅಶ್ನಂತಿ ಭುಂಜತೇ ದಿವ್ಯಾನ್ ದಿವಿ ಭವಾನ್ ಅಪ್ರಾಕೃತಾನ್ ದೇವಭೋಗಾನ್ ದೇವಾನಾಂ ಭೋಗಾನ್ ॥ ೨೦ ॥

ತೇ ತಂ ಭುಕ್ತ್ವಾ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಂ ವಿಶಾಲಂ
ಕ್ಷೀಣೇ ಪುಣ್ಯೇ ಮರ್ತ್ಯಲೋಕಂ ವಿಶಂತಿ ।
ಏವಂ ತ್ರಯೀಧರ್ಮಮನುಪ್ರಪನ್ನಾ
ಗತಾಗತಂ ಕಾಮಕಾಮಾ ಲಭಂತೇ ॥ ೨೧ ॥

ತೇ ತಂ ಭುಕ್ತ್ವಾ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಂ ವಿಶಾಲಂ ವಿಸ್ತೀರ್ಣಂ ಕ್ಷೀಣೇ ಪುಣ್ಯೇ ಮರ್ತ್ಯಲೋಕಂ ವಿಶಂತಿ ಆವಿಶಂತಿ । ಏವಂ ಯಥೋಕ್ತೇನ ಪ್ರಕಾರೇಣ ತ್ರಯೀಧರ್ಮಂ ಕೇವಲಂ ವೈದಿಕಂ ಕರ್ಮ ಅನುಪ್ರಪನ್ನಾಃ ಗತಾಗತಂ ಗತಂ ಆಗತಂ ಗತಾಗತಂ ಗಮನಾಗಮನಂ ಕಾಮಕಾಮಾಃ ಕಾಮಾನ್ ಕಾಮಯಂತೇ ಇತಿ ಕಾಮಕಾಮಾಃ ಲಭಂತೇ ಗತಾಗತಮೇವ, ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಂ ಕ್ವಚಿತ್ ಲಭಂತೇ ಇತ್ಯರ್ಥಃ ॥ ೨೧ ॥
ಯೇ ಪುನಃ ನಿಷ್ಕಾಮಾಃ ಸಮ್ಯಗ್ದರ್ಶಿನಃ

ಅನನ್ಯಾಶ್ಚಿಂತಯಂತೋ ಮಾಂ
ಯೇ ಜನಾಃ ಪರ್ಯುಪಾಸತೇ ।
ತೇಷಾಂ ನಿತ್ಯಾಭಿಯುಕ್ತಾನಾಂ
ಯೋಗಕ್ಷೇಮಂ ವಹಾಮ್ಯಹಮ್ ॥ ೨೨ ॥

ಅನನ್ಯಾಃ ಅಪೃಥಗ್ಭೂತಾಃ ಪರಂ ದೇವಂ ನಾರಾಯಣಮ್ ಆತ್ಮತ್ವೇನ ಗತಾಃ ಸಂತಃ ಚಿಂತಯಂತಃ ಮಾಂ ಯೇ ಜನಾಃ ಸಂನ್ಯಾಸಿನಃ ಪರ್ಯುಪಾಸತೇ, ತೇಷಾಂ ಪರಮಾರ್ಥದರ್ಶಿನಾಂ ನಿತ್ಯಾಭಿಯುಕ್ತಾನಾಂ ಸತತಾಭಿಯೋಗಿನಾಂ ಯೋಗಕ್ಷೇಮಂ ಯೋಗಃ ಅಪ್ರಾಪ್ತಸ್ಯ ಪ್ರಾಪಣಂ ಕ್ಷೇಮಃ ತದ್ರಕ್ಷಣಂ ತದುಭಯಂ ವಹಾಮಿ ಪ್ರಾಪಯಾಮಿ ಅಹಮ್ ; ಜ್ಞಾನೀ ತ್ವಾತ್ಮೈವ ಮೇ ಮತಮ್’ (ಭ. ಗೀ. ೭ । ೧೮) ಮಮ ಪ್ರಿಯಃ’ (ಭ. ಗೀ. ೭ । ೧೭) ಯಸ್ಮಾತ್ , ತಸ್ಮಾತ್ ತೇ ಮಮ ಆತ್ಮಭೂತಾಃ ಪ್ರಿಯಾಶ್ಚ ಇತಿ
ನನು ಅನ್ಯೇಷಾಮಪಿ ಭಕ್ತಾನಾಂ ಯೋಗಕ್ಷೇಮಂ ವಹತ್ಯೇವ ಭಗವಾನ್ । ಸತ್ಯಂ ವಹತ್ಯೇವ ; ಕಿಂತು ಅಯಂ ವಿಶೇಷಃಅನ್ಯೇ ಯೇ ಭಕ್ತಾಃ ತೇ ಆತ್ಮಾರ್ಥಂ ಸ್ವಯಮಪಿ ಯೋಗಕ್ಷೇಮಮ್ ಈಹಂತೇ ; ಅನನ್ಯದರ್ಶಿನಸ್ತು ಆತ್ಮಾರ್ಥಂ ಯೋಗಕ್ಷೇಮಮ್ ಈಹಂತೇ ; ಹಿ ತೇ ಜೀವಿತೇ ಮರಣೇ ವಾ ಆತ್ಮನಃ ಗೃದ್ಧಿಂ ಕುರ್ವಂತಿ ; ಕೇವಲಮೇವ ಭಗವಚ್ಛರಣಾಃ ತೇ ; ಅತಃ ಭಗವಾನೇವ ತೇಷಾಂ ಯೋಗಕ್ಷೇಮಂ ವಹತೀತಿ ॥ ೨೨ ॥
ನನು ಅನ್ಯಾ ಅಪಿ ದೇವತಾಃ ತ್ವಮೇವ ಚೇತ್ , ತದ್ಭಕ್ತಾಶ್ಚ ತ್ವಾಮೇವ ಯಜಂತೇ । ಸತ್ಯಮೇವಮ್

ಯೇಽಪ್ಯನ್ಯದೇವತಾಭಕ್ತಾ
ಯಜಂತೇ ಶ್ರದ್ಧಯಾನ್ವಿತಾಃ ।
ತೇಽಪಿ ಮಾಮೇವ ಕೌಂತೇಯ
ಯಜಂತ್ಯವಿಧಿಪೂರ್ವಕಮ್ ॥ ೨೩ ॥

ಯೇಽಪಿ ಅನ್ಯದೇವತಾಭಕ್ತಾಃ ಅನ್ಯಾಸು ದೇವತಾಸು ಭಕ್ತಾಃ ಅನ್ಯದೇವತಾಭಕ್ತಾಃ ಸಂತಃ ಯಜಂತೇ ಪೂಜಯಂತಿ ಶ್ರದ್ಧಯಾ ಆಸ್ತಿಕ್ಯಬುದ್ಧ್ಯಾ ಅನ್ವಿತಾಃ ಅನುಗತಾಃ, ತೇಽಪಿ ಮಾಮೇವ ಕೌಂತೇಯ ಯಜಂತಿ ಅವಿಧಿಪೂರ್ವಕಮ್ ಅವಿಧಿಃ ಅಜ್ಞಾನಂ ತತ್ಪೂರ್ವಕಂ ಯಜಂತೇ ಇತ್ಯರ್ಥಃ ॥ ೨೩ ॥
ಕಸ್ಮಾತ್ ತೇ ಅವಿಧಿಪೂರ್ವಕಂ ಯಜಂತೇ ತ್ಯುಚ್ಯತೇ ; ಯಸ್ಮಾತ್

ಅಹಂ ಹಿ ಸರ್ವಯಜ್ಞಾನಾಂ
ಭೋಕ್ತಾ ಪ್ರಭುರೇವ  ।
ತು ಮಾಮಭಿಜಾನಂತಿ
ತತ್ತ್ವೇನಾತಶ್ಚ್ಯವಂತಿ ತೇ ॥ ೨೪ ॥

ಅಹಂ ಹಿ ಸರ್ವಯಜ್ಞಾನಾಂ ಶ್ರೌತಾನಾಂ ಸ್ಮಾರ್ತಾನಾಂ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಯಜ್ಞಾನಾಂ ದೇವತಾತ್ಮತ್ವೇನ ಭೋಕ್ತಾ ಪ್ರಭುಃ ಏವ  । ಮತ್ಸ್ವಾಮಿಕೋ ಹಿ ಯಜ್ಞಃ, ಅಧಿಯಜ್ಞೋಽಹಮೇವಾತ್ರ’ (ಭ. ಗೀ. ೮ । ೪) ಇತಿ ಹಿ ಉಕ್ತಮ್ । ತಥಾ ತು ಮಾಮ್ ಅಭಿಜಾನಂತಿ ತತ್ತ್ವೇನ ಯಥಾವತ್ । ಅತಶ್ಚ ಅವಿಧಿಪೂರ್ವಕಮ್ ಇಷ್ಟ್ವಾ ಯಾಗಫಲಾತ್ ಚ್ಯವಂತಿ ಪ್ರಚ್ಯವಂತೇ ತೇ ॥ ೨೪ ॥
ಯೇಽಪಿ ಅನ್ಯದೇವತಾಭಕ್ತಿಮತ್ತ್ವೇನ ಅವಿಧಿಪೂರ್ವಕಂ ಯಜಂತೇ, ತೇಷಾಮಪಿ ಯಾಗಫಲಂ ಅವಶ್ಯಂಭಾವಿ । ಕಥಮ್ ? —

ಯಾಂತಿ ದೇವವ್ರತಾ ದೇವಾನ್ಪಿತೄನ್ಯಾಂತಿ ಪಿತೃವ್ರತಾಃ ।
ಭೂತಾನಿ ಯಾಂತಿ ಭೂತೇಜ್ಯಾ ಯಾಂತಿ ಮದ್ಯಾಜಿನೋಽಪಿ ಮಾಮ್ ॥ ೨೫ ॥

ಯಾಂತಿ ಗಚ್ಛಂತಿ ದೇವವ್ರತಾಃ ದೇವೇಷು ವ್ರತಂ ನಿಯಮೋ ಭಕ್ತಿಶ್ಚ ಯೇಷಾಂ ತೇ ದೇವವ್ರತಾಃ ದೇವಾನ್ ಯಾಂತಿ । ಪಿತೄನ್ ಅಗ್ನಿಷ್ವಾತ್ತಾದೀನ್ ಯಾಂತಿ ಪಿತೃವ್ರತಾಃ ಶ್ರಾದ್ಧಾದಿಕ್ರಿಯಾಪರಾಃ ಪಿತೃಭಕ್ತಾಃ । ಭೂತಾನಿ ವಿನಾಯಕಮಾತೃಗಣಚತುರ್ಭಗಿನ್ಯಾದೀನಿ ಯಾಂತಿ ಭೂತೇಜ್ಯಾಃ ಭೂತಾನಾಂ ಪೂಜಕಾಃ । ಯಾಂತಿ ಮದ್ಯಾಜಿನಃ ಮದ್ಯಜನಶೀಲಾಃ ವೈಷ್ಣವಾಃ ಮಾಮೇವ ಯಾಂತಿ । ಸಮಾನೇ ಅಪಿ ಆಯಾಸೇ ಮಾಮೇವ ಭಜಂತೇ ಅಜ್ಞಾನಾತ್ , ತೇನ ತೇ ಅಲ್ಪಫಲಭಾಜಃ ಭವಂತಿ ಇತ್ಯರ್ಥಃ ॥ ೨೫ ॥
ಕೇವಲಂ ಮದ್ಭಕ್ತಾನಾಮ್ ಅನಾವೃತ್ತಿಲಕ್ಷಣಮ್ ಅನಂತಫಲಮ್ , ಸುಖಾರಾಧನಶ್ಚ ಅಹಮ್ । ಕಥಮ್ ? —

ಪತ್ರಂ ಪುಷ್ಪಂ ಫಲಂ ತೋಯಂ ಯೋ ಮೇ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಪ್ರಯಚ್ಛತಿ ।
ತದಹಂ ಭಕ್ತ್ಯುಪಹೃತಮಶ್ನಾಮಿ ಪ್ರಯತಾತ್ಮನಃ ॥ ೨೬ ॥

ಪತ್ರಂ ಪುಷ್ಪಂ ಫಲಂ ತೋಯಮ್ ಉದಕಂ ಯಃ ಮೇ ಮಹ್ಯಂ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಪ್ರಯಚ್ಛತಿ, ತತ್ ಅಹಂ ಪತ್ರಾದಿ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಉಪಹೃತಂ ಭಕ್ತಿಪೂರ್ವಕಂ ಪ್ರಾಪಿತಂ ಭಕ್ತ್ಯುಪಹೃತಮ್ ಅಶ್ನಾಮಿ ಗೃಹ್ಣಾಮಿ ಪ್ರಯತಾತ್ಮನಃ ಶುದ್ಧಬುದ್ಧೇಃ ॥ ೨೬ ॥
ಯತಃ ಏವಮ್ , ಅತಃ

ಯತ್ಕರೋಷಿ ಯದಶ್ನಾಸಿ
ಯಜ್ಜುಹೋಷಿ ದದಾಸಿ ಯತ್ ।
ಯತ್ತಪಸ್ಯಸಿ ಕೌಂತೇಯ
ತತ್ಕುರುಷ್ವ ಮದರ್ಪಣಮ್ ॥ ೨೭ ॥

ಯತ್ ಕರೋಷಿ ಸ್ವತಃ ಪ್ರಾಪ್ತಮ್ , ಯತ್ ಅಶ್ನಾಸಿ, ಯಚ್ಚ ಜುಹೋಷಿ ಹವನಂ ನಿರ್ವರ್ತಯಸಿ ಶ್ರೌತಂ ಸ್ಮಾರ್ತಂ ವಾ, ಯತ್ ದದಾಸಿ ಪ್ರಯಚ್ಛಸಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾದಿಭ್ಯಃ ಹಿರಣ್ಯಾನ್ನಾಜ್ಯಾದಿ, ಯತ್ ತಪಸ್ಯಸಿ ತಪಃ ಚರಸಿ ಕೌಂತೇಯ, ತತ್ ಕುರುಷ್ವ ಮದರ್ಪಣಂ ಮತ್ಸಮರ್ಪಣಮ್ ॥ ೨೭ ॥
ಏವಂ ಕುರ್ವತಃ ತವ ಯತ್ ಭವತಿ, ತತ್ ಶೃಣು

ಶುಭಾಶುಭಫಲೈರೇವಂ
ಮೋಕ್ಷ್ಯಸೇ ಕರ್ಮಬಂಧನೈಃ ।
ಸಂನ್ಯಾಸಯೋಗಯುಕ್ತಾತ್ಮಾ
ವಿಮುಕ್ತೋ ಮಾಮುಪೈಷ್ಯಸಿ ॥ ೨೮ ॥

ಶುಭಾಶುಭಫಲೈಃ ಶುಭಾಶುಭೇ ಇಷ್ಟಾನಿಷ್ಟೇ ಫಲೇ ಯೇಷಾಂ ತಾನಿ ಶುಭಾಶುಭಫಲಾನಿ ಕರ್ಮಾಣಿ ತೈಃ ಶುಭಾಶುಭಫಲೈಃ ಕರ್ಮಬಂಧನೈಃ ಕರ್ಮಾಣ್ಯೇವ ಬಂಧನಾನಿ ಕರ್ಮಬಂಧನಾನಿ ತೈಃ ಕರ್ಮಬಂಧನೈಃ ಏವಂ ಮದರ್ಪಣಂ ಕುರ್ವನ್ ಮೋಕ್ಷ್ಯಸೇ । ಸೋಽಯಂ ಸಂನ್ಯಾಸಯೋಗೋ ನಾಮ, ಸಂನ್ಯಾಸಶ್ಚ ಅಸೌ ಮತ್ಸಮರ್ಪಣತಯಾ ಕರ್ಮತ್ವಾತ್ ಯೋಗಶ್ಚ ಅಸೌ ಇತಿ, ತೇನ ಸಂನ್ಯಾಸಯೋಗೇನ ಯುಕ್ತಃ ಆತ್ಮಾ ಅಂತಃಕರಣಂ ಯಸ್ಯ ತವ ಸಃ ತ್ವಂ ಸಂನ್ಯಾಸಯೋಗಯುಕ್ತಾತ್ಮಾ ಸನ್ ವಿಮುಕ್ತಃ ಕರ್ಮಬಂಧನೈಃ ಜೀವನ್ನೇವ ಪತಿತೇ ಚಾಸ್ಮಿನ್ ಶರೀರೇ ಮಾಮ್ ಉಪೈಷ್ಯಸಿ ಆಗಮಿಷ್ಯಸಿ ॥ ೨೮ ॥
ರಾಗದ್ವೇಷವಾನ್ ತರ್ಹಿ ಭಗವಾನ್ , ಯತೋ ಭಕ್ತಾನ್ ಅನುಗೃಹ್ಣಾತಿ, ಇತರಾನ್ ಇತಿ । ತತ್

ಸಮೋಽಹಂ ಸರ್ವಭೂತೇಷು
ಮೇ ದ್ವೇಷ್ಯೋಽಸ್ತಿ ಪ್ರಿಯಃ ।
ಯೇ ಭಜಂತಿ ತು ಮಾಂ ಭಕ್ತ್ಯಾ
ಮಯಿ ತೇ ತೇಷು ಚಾಪ್ಯಹಮ್ ॥ ೨೯ ॥

ಸಮಃ ತುಲ್ಯಃ ಅಹಂ ಸರ್ವಭೂತೇಷು । ಮೇ ದ್ವೇಷ್ಯಃ ಅಸ್ತಿ ಪ್ರಿಯಃ । ಅಗ್ನಿವತ್ ಅಹಮ್ದೂರಸ್ಥಾನಾಂ ಯಥಾ ಅಗ್ನಿಃ ಶೀತಂ ಅಪನಯತಿ, ಸಮೀಪಮ್ ಉಪಸರ್ಪತಾಂ ಅಪನಯತಿ ; ತಥಾ ಅಹಂ ಭಕ್ತಾನ್ ಅನುಗೃಹ್ಣಾಮಿ, ಇತರಾನ್ । ಯೇ ಭಜಂತಿ ತು ಮಾಮ್ ಈಶ್ವರಂ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಮಯಿ ತೇಸ್ವಭಾವತ ಏವ, ಮಮ ರಾಗನಿಮಿತ್ತಮ್ವರ್ತಂತೇ । ತೇಷು ಅಪಿ ಅಹಂ ಸ್ವಭಾವತ ಏವ ವರ್ತೇ, ಇತರೇಷು । ಏತಾವತಾ ತೇಷು ದ್ವೇಷೋ ಮಮ ॥ ೨೯ ॥
ಶೃಣು ಮದ್ಭಕ್ತೇರ್ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯಮ್

ಅಪಿ ಚೇತ್ಸುದುರಾಚಾರೋ
ಭಜತೇ ಮಾಮನನ್ಯಭಾಕ್ ।
ಸಾಧುರೇವ ಮಂತವ್ಯಃ
ಸಮ್ಯಗ್ವ್ಯವಸಿತೋ ಹಿ ಸಃ ॥ ೩೦ ॥

ಅಪಿ ಚೇತ್ ಯದ್ಯಪಿ ಸುದುರಾಚಾರಃ ಸುಷ್ಠು ದುರಾಚಾರಃ ಅತೀವ ಕುತ್ಸಿತಾಚಾರೋಽಪಿ ಭಜತೇ ಮಾಮ್ ಅನನ್ಯಭಾಕ್ ಅನನ್ಯಭಕ್ತಿಃ ಸನ್ , ಸಾಧುರೇವ ಸಮ್ಯಗ್ವೃತ್ತ ಏವ ಸಃ ಮಂತವ್ಯಃ ಜ್ಞಾತವ್ಯಃ ; ಸಮ್ಯಕ್ ಯಥಾವತ್ ವ್ಯವಸಿತೋ ಹಿ ಸಃ, ಯಸ್ಮಾತ್ ಸಾಧುನಿಶ್ಚಯಃ ಸಃ ॥ ೩೦ ॥
ಉತ್ಸೃಜ್ಯ ಬಾಹ್ಯಾಂ ದುರಾಚಾರತಾಂ ಅಂತಃ ಸಮ್ಯಗ್ವ್ಯವಸಾಯಸಾಮರ್ಥ್ಯಾತ್ —

ಕ್ಷಿಪ್ರಂ ಭವತಿ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ
ಶಶ್ವಚ್ಛಾಂತಿಂ ನಿಗಚ್ಛತಿ ।
ಕೌಂತೇಯ ಪ್ರತಿಜಾನೀಹಿ
ಮೇ ಭಕ್ತಃ ಪ್ರಣಶ್ಯತಿ ॥ ೩೧ ॥

ಕ್ಷಿಪ್ರಂ ಶೀಘ್ರಂ ಭವತಿ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಧರ್ಮಚಿತ್ತಃ ಏವ । ಶಶ್ವತ್ ನಿತ್ಯಂ ಶಾಂತಿಂ ಉಪಶಮಂ ನಿಗಚ್ಛತಿ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ । ಶೃಣು ಪರಮಾರ್ಥಮ್ , ಕೌಂತೇಯ ಪ್ರತಿಜಾನೀಹಿ ನಿಶ್ಚಿತಾಂ ಪ್ರತಿಜ್ಞಾಂ ಕುರು, ಮೇ ಮಮ ಭಕ್ತಃ ಮಯಿ ಸಮರ್ಪಿತಾಂತರಾತ್ಮಾ ಮದ್ಭಕ್ತಃ ಪ್ರಣಶ್ಯತಿ ಇತಿ ॥ ೩೧ ॥
ಕಿಂಚ

ಮಾಂ ಹಿ ಪಾರ್ಥ ವ್ಯಪಾಶ್ರಿತ್ಯ ಯೇಽಪಿ ಸ್ಯುಃ ಪಾಪಯೋನಯಃ ।
ಸ್ತ್ರಿಯೋ ವೈಶ್ಯಾಸ್ತಥಾ ಶೂದ್ರಾಸ್ತೇಽಪಿ ಯಾಂತಿ ಪರಾಂ ಗತಿಮ್ ॥ ೩೨ ॥

ಮಾಂ ಹಿ ಯಸ್ಮಾತ್ ಪಾರ್ಥ ವ್ಯಪಾಶ್ರಿತ್ಯ ಮಾಮ್ ಆಶ್ರಯತ್ವೇನ ಗೃಹೀತ್ವಾ ಯೇಽಪಿ ಸ್ಯುಃ ಭವೇಯುಃ ಪಾಪಯೋನಯಃ ಪಾಪಾ ಯೋನಿಃ ಯೇಷಾಂ ತೇ ಪಾಪಯೋನಯಃ ಪಾಪಜನ್ಮಾನಃ । ಕೇ ತೇ ಇತಿ, ಆಹಸ್ತ್ರಿಯಃ ವೈಶ್ಯಾಃ ತಥಾ ಶೂದ್ರಾಃ ತೇಽಪಿ ಯಾಂತಿ ಗಚ್ಛಂತಿ ಪರಾಂ ಪ್ರಕೃಷ್ಟಾಂ ಗತಿಮ್ ॥ ೩೨ ॥

ಕಿಂ ಪುನರ್ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಃ ಪುಣ್ಯಾ ಭಕ್ತಾ ರಾಜರ್ಷಯಸ್ತಥಾ ।
ಅನಿತ್ಯಮಸುಖಂ ಲೋಕಮಿಮಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಭಜಸ್ವ ಮಾಮ್ ॥ ೩೩ ॥

ಕಿಂ ಪುನಃ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಃ ಪುಣ್ಯಾಃ ಪುಣ್ಯಯೋನಯಃ ಭಕ್ತಾಃ ರಾಜರ್ಷಯಃ ತಥಾ । ರಾಜಾನಶ್ಚ ತೇ ಋಷಯಶ್ಚ ರಾಜರ್ಷಯಃ । ಯತಃ ಏವಮ್ , ಅತಃ ಅನಿತ್ಯಂ ಕ್ಷಣಭಂಗುರಮ್ ಅಸುಖಂ ಸುಖವರ್ಜಿತಮ್ ಇಮಂ ಲೋಕಂ ಮನುಷ್ಯಲೋಕಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಪುರುಷಾರ್ಥಸಾಧನಂ ದುರ್ಲಭಂ ಮನುಷ್ಯತ್ವಂ ಲಬ್ಧ್ವಾ ಭಜಸ್ವ ಸೇವಸ್ವ ಮಾಮ್ ॥ ೩೩ ॥
ಕಥಮ್

ಮನ್ಮನಾ ಭವ ಮದ್ಭಕ್ತೋ ಮದ್ಯಾಜೀ ಮಾಂ ನಮಸ್ಕುರು ।
ಮಾಮೇವೈಷ್ಯಸಿ ಯುಕ್ತ್ವೈವಮಾತ್ಮಾನಂ ಮತ್ಪರಾಯಣಃ ॥ ೩೪ ॥

ಮಯಿ ವಾಸುದೇವೇ ಮನಃ ಯಸ್ಯ ತವ ತ್ವಂ ಮನ್ಮನಾಃ ಭವ । ತಥಾ ಮದ್ಭಕ್ತಃ ಭವ ಮದ್ಯಾಜೀ ಮದ್ಯಜನಶೀಲಃ ಭವ । ಮಾಮ್ ಏವ ನಮಸ್ಕುರು । ಮಾಮ್ ಏವ ಈಶ್ವರಮ್ ಏಷ್ಯಸಿ ಆಗಮಿಷ್ಯಸಿ ಯುಕ್ತ್ವಾ ಸಮಾಧಾಯ ಚಿತ್ತಮ್ । ಏವಮ್ ಆತ್ಮಾನಮ್ , ಅಹಂ ಹಿ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಭೂತಾನಾಮ್ ಆತ್ಮಾ, ಪರಾ ಗತಿಃ, ಪರಮ್ ಅಯನಮ್ , ತಂ ಮಾಮ್ ಏವಂಭೂತಮ್ , ಏಷ್ಯಸಿ ಇತಿ ಅತೀತೇನ ಸಂಬಂಧಃ, ಮತ್ಪರಾಯಣಃ ಸನ್ ಇತ್ಯರ್ಥಃ ॥ ೩೪ ॥
ಇತಿ ಶ್ರೀಮತ್ಪರಮಹಂಸಪರಿವ್ರಾಜಕಾಚಾರ್ಯಸ್ಯ ಶ್ರೀಗೋವಿಂದಭಗವತ್ಪೂಜ್ಯಪಾದಶಿಷ್ಯಸ್ಯ ಶ್ರೀಮಚ್ಛಂಕರಭಗವತಃ ಕೃತೌ ಶ್ರೀಮದ್ಭಗವದ್ಗೀತಾಭಾಷ್ಯೇ ನವಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ ॥