तत्रान्यथानुमितौ चेति भागं पूर्वपक्षत्वेन व्याकरोति -

अथापीति ।

निरपेक्षेषु गुणेषु गुणप्रधानभावानुपपत्तावपीति यावत् ।

गुणानामङ्गाङ्गित्वानुपपत्त्या महदादिकार्यानुत्पत्तिरूपो दोषो यथा न भवति तथा मिथोऽनपेक्षत्वलक्षणस्वभावादन्यथा प्रकारान्तरेण गुणानन्योन्यसापेक्षानेव कल्पयामोऽतो न प्रागुक्तदोषप्रसक्तिरित्युक्तम् । प्रकारान्तरेण कल्पनामेव प्रकटयति -

न हीति ।

तेषां मिथः सापेक्षत्वे विकारित्वे च तुल्यं प्रमाणासत्त्वमित्याशङ्क्याह -

कार्येति ।

तथापि कथं मिथः सापेक्षत्वं विकारित्वं वा गुणानामिति, तत्राह -

यथा यथेति ।

अपसिद्धान्तं शङ्कित्वोक्तम् -

चलमिति ।

उक्तोपगमफलमाह -

तस्मादिति ।

पूर्वपक्षमनूद्य ‘ज्ञशक्तिवियोगात्’ इत्यादि व्याकुर्वन्परिहरति -

एवमिति ।

येन येन विना कार्यं नोपपद्यते तत्तदपि तद्वशादेवानुमेयमित्याशङ्क्याह -

ज्ञेति ।

अनन्तरोक्तदोषनिरासं स्वीकृत्य व्यवहितदोषापत्तिमुक्त्वा संप्रत्यङ्गीकारं त्यजति -

वैषम्येति ।

विपक्षे दण्डमाह -

भजमाना वेति ।

अनन्तरो दोषो महदादिकार्योत्पादायोगः ॥ ९ ॥