आत्मा चेदुक्तलक्षणो विवक्षितस्तर्हि किमित्यसौ श्रुत्याचार्योपदिष्टस्तथैव सर्वैर्न गृह्यते, तत्राऽऽह –

सुखमिति ।

मिथ्याभिनिवेशादात्मतत्त्वस्वरूपसुखं सदैवाऽऽच्छाद्यते, तस्मादेव वस्तुतोऽसदपि दुःखं सर्वदा प्रकटीक्रियते, तेनासौ भगवानात्मा श्रुत्याचार्योपदिष्टोऽपि न विस्पष्टो भवतीत्यर्थः।

श्लोकव्यावर्त्यां शङ्कां दर्शयति –

एवमिति ।

स्वयंज्योतिष्ट्‌वादिप्रयुक्तप्रकारेणेति यावत्।

तत्र श्लोकमवतार्य व्याकरोति –

उच्यत इत्यादिना ।

द्वैते गृह्यमाणेऽपि कथमात्मस्वरूपस्य सुखस्यानायासेनाऽऽच्छाद्यमानत्वम्, तत्राऽऽह –

द्वयेति ।

इतश्चाऽऽत्मतत्त्वं यथावन्न प्रतिभातीत्याह –

दुःखं चेति ।

यथावदात्मप्रथाऽभावे हेतुमाह –

परमार्थेति ।

देवो याथातथ्येन न भातीति शेषः।

सुखस्य विद्यमानस्याऽऽवरणमविद्यमानस्य दुःखस्य विवरणमिति स्थिते फलितमाह –

अत इति ।

श्रुत्याचार्योपदेशस्य तात्पर्यशून्यत्वं वारयति –

बहुश इति ।

आत्मनि प्रवचनस्य परिज्ञानस्य दुर्लभत्वे प्रमाणमाह –

आश्चर्य इति ॥८२॥