परमतनिराकरणमुखेनाऽऽत्मतत्त्वमवधारितम्। अधुना स्वप्रक्रिययाऽवस्थात्रयोपन्यासमुखेनापि तदवधारयितुमवस्थाद्वयमुपन्यस्यति –

सवस्त्विति ।

वृत्तानुवादपूर्वकं प्रकरणशेषस्य तात्पर्यं दर्शयति –

एवमिति ।

शिष्यस्याध्यारोपदृष्टिमाश्रित्य जाग्रदादिपदार्थपरिशुद्धिपूर्वको बोधप्रकारः स्वप्रक्रिया; तया तस्यैवाऽऽत्मतत्त्वस्य प्रदर्शनपरो ग्रन्थशेष इत्यर्थः।

तत्र जागरितमुदाहरति –

सवस्त्विति ।

यद्धि प्रातिभासिकं व्यावहारिकं च स्थूलमर्थजातमादित्यादि देवतानुगृहीतैरिन्द्रियैरुपलभ्यते तज्जागरितमित्यर्थः।

द्वयमित्यस्यार्थमाह –

शास्त्रादीति ।

तत्र श्लोके लोकप्रसिद्धमित्येतदुच्यते –

लौकिकमिति ।

तद् व्याचष्टे –

लोकादिति ।

न केवलमिदं जागरितं लोकप्रसिद्धम्।

किं तु वेदान्तेष्वपि परम्परया ज्ञानोपायत्वेन प्रसिद्धमित्याह –

एवं लक्षणमिति ।

स्वप्नोपन्यासपरमोत्तरार्धं योजयति –

अवस्त्विति ।

बाह्येन्द्रियप्रयुक्तो व्यवहारः संवृतिशब्दार्थः। सोऽपि स्थूलार्थवन्न स्वप्ने सम्भवति। तथा च बाह्येषु करणेषूपसंहृतेषु जागरितवासनानुसारेण मनसस्तदर्थाभासाकारावभासनं स्वप्नशब्दितमित्यर्थः।

शुद्धमित्यस्य केवलमिति पर्यायं गृहीत्वा विवक्षितमर्थमाह –

प्रविविक्तमिति ।

तस्यापि लोकप्रसिद्धत्वं लौकिकमित्यनेनोक्तं, तद्विवृणोति –

सर्वप्राणीति ॥८७॥