माण्डूक्योपनिषद्भाष्यम्
आनन्दगिरिटीका (माण्डूक्य)
 
आदिशान्ता ह्यनुत्पन्नाः प्रकृत्यैव सुनिर्वृताः ।
सर्वे धर्माः समाभिन्ना अजं साम्यं विशारदम् ॥ ९३ ॥
तथा नापि शान्तिकर्तव्यता आत्मनीत्याह — यस्मात् आदिशान्ताः नित्यमेव शान्ताः अनुत्पन्ना अजाश्च प्रकृत्यैव सुनिर्वृताः सुष्ठूपरतस्वभावाः नित्यमुक्तस्वभावा इत्यर्थः । सर्वे धर्माः समाश्च अभिन्नाश्च समाभिन्नाः अजं साम्यं विशारदं विशुद्धमात्मतत्त्वं यस्मात् , तस्मात् शान्तिर्मोक्षो वा नास्ति कर्तव्य इत्यर्थः । न हि नित्यैकस्वभावस्य कृतं किञ्चिदर्थवत्स्यात् ॥

“सोऽमृतत्वाय”(मा. का. ४ । ९२) इत्यादिवचनादागन्तुकममृतत्वं प्रत्युदस्यति –

आदिशान्ता इति ।

श्लोकस्य तात्पर्यमक्षरार्थं च निर्दिशति –

तथा नापीत्यादिना ।

उक्तमेवार्थं चतुर्थपादेन संक्षिप्य दर्शयति –

अजमिति ।

श्लोकार्थमुपसंहरति –

विशुद्धमिति ।

उक्तरूपतानङ्गीकारे मोक्षस्यापुरुषार्थता स्यादित्याह –

न हीति ।

संसारदुःखोपशमनं सुखजन्म वा यदि क्रियेत तदा कृतकस्यानित्यत्वमवश्यम्भावीत्यर्थः॥९३॥