सिद्धान्त्येकदेशिना विधिरस्तीत्युक्तं यत् समाधानं तदप्ययुक्तम् , कर्मस्थप्रयोजनासम्भवादेव ज्ञानविध्ययोगादित्याह -

यत्पुनरात्मज्ञानादित्यादिना ।

अविहित ज्ञानसन्तानस्यानिवर्तकत्वे सति तस्य विधानेऽप्यनिवर्तकत्वमेवेति भावः ।

तर्हि अलौकिकात्मतत्वज्ञानम् अविद्यादिदोषनिवृत्तिफलं विधीयतामित्याशङ्कते -

अथ पुनरिति ।

ज्ञेयत्वेनेति ।

विधेयज्ञानविषयत्वेनेत्यर्थः ।

यथा सामान्यप्रसिद्धयागमुद्दिश्यानुभूतयागव्यक्तिसदृशं यागव्यक्त्यन्तरं बुद्धिस्थमेव विधीयते, एवमलौकिकात्मज्ञानं सामान्यतः प्रसिद्धमुद्दिश्य पूर्वानुभूतज्ञानव्यक्तिसदृशं ज्ञानव्यक्त्यन्तरं बुद्धावाकलय्यत्तत्कर्तव्यं तयेतिकर्तव्यतया विधेयमिति वक्तव्यम् । तस्य तु ज्ञानस्यात्यन्ताप्रसिद्धत्वात् न विधानसम्भव इत्याह -

तदसत् ; विधिर्हीति ।

ज्ञानसामान्यस्य लोके सिद्धत्वात् तदुद्देशेन विधाने तद्व्यक्तित्वेन अलौकिकात्मज्ञानं कर्तव्यतया प्रमीयतामित्याशङ्क्य तादृगात्मज्ञानसामान्यव्यक्तित्वेनाप्रसिद्धत्वात् तादृशज्ञानव्यक्त्यन्तरस्य बुद्धावारोपयितुमशक्यत्वात् न विधानसम्भव इत्याह -

तद्यदि नामेति ।

तादृगात्मज्ञानस्य तादृगात्मनि ज्ञानस्येतिसिद्धत्वेऽपि पुरुषान्तरे सिद्धत्वे अन्याधिकारिणः तदप्रतिपत्तेः न तादृशं व्यक्त्यन्तरं कर्तव्यतया बुद्धौ रूपयितुं शक्यमिति बहिरेव दूषणमभिप्रेत्य स्वात्मनि सिद्धत्वे दूषणमाह -

किं विधिनेति ।

विचार इति ।

विचारे कृते इत्यर्थः । तद्विचाराय विधिशेषब्रह्मविचाराय शास्त्रारम्भ इत्यर्थः ।