तत्र प्रथममुत्सूत्रमेव प्रथमं पक्षं प्रत्याह -
नेति ।
प्रसङ्गस्येष्टत्वं निराचष्टे -
किञ्चिद्धीति ।
वास्तवमधिष्ठानं ज्ञात्वारोप्यं निरस्यमित्यत्र दृष्टान्तमाह -
यथेति ।
अस्तु तर्हि शून्यमेव वस्तु तदधिगम्येतरन्निषेध्यं नेत्याह -
तच्चेति ।
निषेधनं तदर्थः । लोकसिद्धपदार्थान्वययोग्यतावशेन वाक्यार्थस्वीकारान्नेत्येव च निषेधादर्शनान्नायमयं नेदमिहेति धर्मिप्रतियोगिघटितस्यैव निषेधस्य दृष्टेर्विशेषणावशेषस्यावश्यकत्वादयुक्ता शून्यतेत्यर्थः ।
किञ्च लोके भ्रमस्य साधिष्ठानत्वोपलम्भात्तात्त्विकाधिष्ठानाभावे प्रत्यक्षादिसिद्धद्वैतस्यैव तात्त्विकत्वापातान्निषेधो निरवकाशः स्यादित्याह -
अपरीति ।
दृष्टसर्वनिषेधे तदेकदेशवस्तुधीरूपापवादाभावादुत्सर्गस्थितिरिति न्यायात्पूर्वदृष्टस्य वस्तुत्वप्रसङ्गादनवधिकनिषेधायोगादवस्तुतया च शून्यभानात्तद्दृष्ट्या पूर्वदृष्टनिषेधासम्भवान्न तत्पर्यन्तो निषेध इति भावः ।
पूर्वपक्षान्तरं प्रत्याह -
नापीति ।
प्राप्तिपूर्वकत्वान्निषेधस्य ब्रह्मणश्चाविद्यया प्रत्यक्षादिभिर्वा द्वैतवदप्राप्तेः शब्देन प्राप्तस्य तेनैव निषेधे पङ्कप्रक्षालनन्यान्न तन्निषेध इति भावः ।
ब्रह्मणो निषेध्यत्वाभावे हेत्वन्तरमाह -
ब्रह्मेति ।
आदिपदेन ब्रह्मविदाप्नोतीत्यादिरुपक्रमो गृह्यते ।
ब्रह्मणः सत्त्वासत्त्वधियोर्गुणदोषोक्तेरपि न तन्निषेध्यमित्याह -
असन्निति ।
ब्रह्मणः सन्मात्रत्वसिद्धेरपि न तन्निषेध्यमित्याह -
अस्तीति ।
किञ्च सर्वेषु वेदान्तेषु साक्षाद्वा परम्परया वा ब्रह्मैव प्रतिपाद्यते तेन तद्विरोधादपि न तन्निषेध्यमित्याह -
सर्वेति ।
यत्तु वाङ्मनसातीतत्वादसम्भावितसद्भावं निषेधार्थं ब्रह्मेति, तत्राह -
वागिति ।
तत्र हेतुः -
नहीति ।
केनाभिप्रायेण तर्हि वाङ्मनसातीतत्वमुक्तं, तत्राह -
प्रतिपादनेति ।
वागाद्यतीतत्वेनासत्त्वे ब्रह्मणोऽवगम्यमाने किमियं प्रतिपादनप्रक्रियेत्याशङ्क्याह -
एतदिति ।
पक्षद्वयायोगे फलितं निषेधार्थं निगमयति -
तस्मादिति ।