ब्रह्मसूत्रभाष्यम्
तृतीयोऽध्यायःद्वितीयः पादः
न्यायनिर्णयव्याख्या
 
प्रतिषेधाच्च ॥ ३० ॥
इतश्च एष एव सिद्धान्तः, यत्कारणं परस्मादात्मनोऽन्यं चेतनं प्रतिषेधति शास्त्रम् — ‘नान्योऽतोऽस्ति द्रष्टा’ (बृ. उ. ३ । ७ । २३) इत्येवमादि । ‘अथात आदेशो नेति नेति’ (बृ. उ. २ । ३ । ६) ‘तदेतद्ब्रह्मापूर्वमनपरमनन्तरमबाह्यम्’ (बृ. उ. २ । ५ । १९) इति च ब्रह्मव्यतिरिक्तप्रपञ्चनिराकरणात् ब्रह्ममात्रपरिशेषाच्च एष एव सिद्धान्त इति गम्यते ॥ ३० ॥

स्वमतसम्भवे हेत्वन्तरमाह -

प्रतिषेधाच्चेति ।

चकारार्थमाह -

इतश्चेति ।

इतःशब्दार्थं विवृण्वन्नादौ चेतनभेदनिषेधमुदाहरति -

यदिति ।

अचेतनभेदनिषेधं दर्शयति -

अथेति ।

उक्तनिषेधद्वयात्मकशास्त्रतात्पर्यं सङ्गृह्णाति -

ब्रह्मेति ।

तदेवं निषेधवाक्यार्थालोचनया निष्प्रपञ्चं ब्रह्म वाक्यार्थान्वययोग्यं तत्पदलक्ष्यमिति ॥ ३० ॥