ईश्वरात्फलमिति सिद्धान्तयति -
पूर्वं त्विति ।
उत्तरपक्षप्रतिज्ञां विभजते -
बादरायणस्त्विति ।
परपक्षनिषेधप्रतिज्ञां प्रकटयति -
केवलादिति ।
ईश्वरानपेक्षादिति यावत् ।
कथमीश्वरस्यापि केवलस्य फलहेतुत्वं, तत्राह -
कर्मेति ।
यथा परपक्षे कर्मापेक्षादपूर्वापेक्षाद्वा कर्मणो युक्तं फलमित्युपगतं तथा तदन्यतरापेक्षादीश्वरादेव फलमस्तु । तथाच न वैषम्यादीत्यर्थः ।
तत्र प्रश्नपूर्वकं प्रमाणमाह -
कुत इति ।
अपूर्वस्याचेतनस्य केवलस्याप्रवृत्तेस्तस्यैव फलदातृत्वकल्पनायां दृष्टविरोधाद्देवतापूजात्मकत्वाच्च यागस्य पूज्यमानदेवताप्रसादद्वारा फलवत्त्वादुक्तश्रुतार्थापत्तेरीश्वरेणोपक्षयादपूर्वमप्रमाणमिति मत्वा हेतुं व्याचष्टे -
धर्मेति ।
श्रौतं हेतुव्यपदेशमुक्त्वा स्मार्तं कथयति -
स्मर्यते चेति ।
तस्य तत्तद्देवतास्वभावस्य ममेति यावत् । ततस्तस्मादाराधितादनुष्ठितादित्यर्थः ।
हेतुव्यपदेशादित्यस्यार्थान्तरमाह -
सर्वेति ।
ईश्वरस्य सृष्ट्यादिहेतुत्वेऽपि कथं फलहेतुत्वं, तत्राह -
तदेवेति ।
यच्च विचित्रस्य कारणस्येत्यादि, तत्राह -
विचित्रेति ॥ ४१ ॥