நந்வேவமபி ப⁴க³வதோ நாராயணஸ்ய ஶரீராதி³மத்த்வே ஸத்யஸ்மதா³தி³பி⁴ரவிஶேஷாத³நீஶ்வரத்வப்ரஸக்திரித்யாஶங்க்ய ஜ்ஞாநாதி³க்ருதம் விஶேஷமாஹ –
ஸ சேதி ।
ஜ்ஞாநம் – ஜ்ஞப்தி: – அர்த²பரிச்சி²த்தி:, ஐஶ்வர்யம் – ஈஶ்வரத்வம் ஸ்வாதந்த்ர்யம், ஶக்தி: – தத³ர்த²நிர்வர்தநஸாமர்த்²யம் , ப³லம் – ஸஹாயஸம்பத்தி:, வீர்யம் – பராக்ரமவத்த்வம் , தேஜஸ்து ப்ராக³ல்ப்⁴யமத்⁴ருஷ்யத்வம் , ஏதே ச ஷட்³கு³ணா: ஸர்வவிஷயா: ஸர்வதா³ ப⁴க³வதி வர்தந்தே । ததா² ச தஸ்ய ஶரீராதி³மத்த்வே(அ)பி நாஸ்மதா³தி³ஸாம்யமித்யர்த²: ।
அதை²வமபி கத²மீஶ்வரஸ்யாநாதி³நித⁴நஸ்ய நித்யஶுத்³த⁴பு³த்³வமுக்தஸ்வபா⁴வஸ்ய ஸ்வபா⁴வவிபரீதம் ஜந்மாதி³ ஸம்ப⁴வதி ? ந ஹி பூ⁴தாநாமீஶிதா ஸ்வதந்த்ர: ஸ்வாத்மநோ(அ)நர்த²ம் ஸ்வயமேவ ஸம்பாத³யிதுமர்ஹதி, ந சாஸ்ய தே³ஹாதி³க்³ரஹே கிமபி ப²லமுபலப்⁴யதே, தத்ராஹ –
த்ரிகு³ணாத்மிகாமிதி ।
ஸிஸ்ருக்ஷிததே³ஹாதி³க³தவைரூப்யஸித்³த்⁴யர்த²மித³ம் விஶேஷணம் । தஸ்யா வ்யாபகத்வம் வக்தும் வைஷ்ணவீமித்யுக்தம் ।
ஈஶ்வரபாரவஶ்யம் தஸ்யா த³ர்ஶயதி –
ஸ்வாமிதி ।
தஸ்யாஶ்ச ப்ரதிபா⁴ஸமாத்ரஶரீரத்வமேவ ந து வஸ்துத்வமித்யாஹ –
மாயாமிதி ।
தஸ்யா நாநாவித⁴கார்யாகாரேண பரிணாமித்வம் ஸூசயதி –
மூலப்ரக்ருதிமிதி ।
ஈஶ்வரஸ்ய ப்ரக்ருத்யதீ⁴நத்வம் வாரயதி –
வஶீக்ருத்யேதி ।
நித்யஶுத்³த⁴பு³த்³த⁴முக்த
நித்யத்வம் கார்யாகாரவிரஹிதத்வம் , ஶுத்³த⁴த்வமகாரணத்வம் , பு³த்³த⁴த்வம் அஜட³த்வம் , முக்தத்வம் அவித்³யாகாமகர்மபாரதந்த்ர்யராஹித்யம் ।
ந ச நித்யத்வாத³ய: ஸம்ஸாராவஸ்தா²யாமஸந்தோ மோக்ஷாவஸ்தா²யாம் ஸம்ப⁴வந்தீதி யுக்தமித்யாஹ –
ஸ்வபா⁴வ இதி ।
ஸ்வமாயயா ।
தே³ஹக்³ரஹே ப்ராதா⁴ந்யம் மாயாயா த³ர்ஶயிதும் புந: ஸ்வமாயயேத்யுக்தம் ।
‘ஸ வா அயம் புருஷோ ஜாயமாந: ஶரீரமபி⁴ஸம்பத்³யமாந:’ (ப்³ரு. உ. 14-3-8) இதி ஶ்ருதிமாஶ்ரித்யாஹ –
தே³ஹவாநிதி ।
இவ ஜாத இவ
இவகாராப்⁴யாம் தே³ஹாதே³ரவஸ்துத்வேந கல்பிதத்வம் த்³யோத்யதே ।
லோகாநுக்³ரஹமிதி
த⁴ர்மத்³வயோபதே³ஶத்³வாரா ப்ராணிவர்க³ஸ்யாப்⁴யுத³யநி:ஶ்ரேயஸதத்பரத்வாபாத³நம் லோகாநுக்³ரஹ: । யத்³யபி கூடஸ்த²: ஸ்வதந்த்ரோ நித்யத்வாதி³லக்ஷணஶ்சாயமீஶ்வர: ஸ்வதோ த்³ருஶ்யதே, ததா²பி யதோ²க்தமாயாஶக்த்யா தே³ஹாதி³ க்³ருஹீத்வா ப்ராணிநாமநுக்³ரஹமாத³தா⁴நோ ந ஸ்வபா⁴வவிபர்யயம் பர்யேதீத்யர்த²: ।
நநு ‘ப்ரயோஜநமநுத்³தி³ஶ்ய ந மந்தோ³(அ)பி ப்ரவர்ததே ‘ இதி ந்யாயாதீ³ஶ்வரஸ்யா(அ)(அ)ப்தகாமதயா க்ருதக்ருத்யஸ்ய ப்ரயோஜநாபா⁴வாத³நுக்³ராஹ்யாணாம் சாத்³வைதவாதே³ வ்யதிரிக்தாநாமஸத்த்வாந்ந த⁴ர்மத்³வயமுபதே³ஷ்டுமுசிதமிதி, தத்ராஹ –
ஸ்வப்ரயோஜநேதி ।
கல்பிதபே⁴த³பா⁴ஞ்ஜி பூ⁴தாந்யுபாதா³ய தத³நுக்³ரஹேச்ச²யா சைத்யவந்த³நாதி³விலக்ஷணம் த⁴ர்மத்³வயமர்ஜுநம் நிமித்தீக்ருத்யா(அ)(அ)ப்தகாமோ(அ)பி ப⁴க³வாநுபதி³ஷ்டவாநித்யர்த²: ।
அர்ஜுநஸ்யோபதே³ஶாபேக்ஷாஸ்தீதி த³ர்ஶயிதும் விஶிநஷ்டி –
ஶோகேதி ।
நநு பூ⁴தாநுக்³ரஹே கர்தவ்யே கிமித்யர்ஜுநாய த⁴ர்மத்³வயம் ப⁴க³வதோபதி³ஶ்யதே, தத்ராஹ –
கு³ணாதி⁴கைரிதி ।
ப்ரசயம் க³மிஷ்யதீதி மத்வா த⁴ர்மத்³வயமர்ஜுநாயோபதி³தே³ஶேதி ஸம்ப³ந்த⁴: ।
அத² ததா²பி ஸுக³தோபதி³ஷ்டத⁴ர்மவத³யமபி ப⁴க³வது³பதி³ஷ்டோ த⁴ர்மோ ந ப்ராமாணிகோபாதே³யதாமுபக³ச்சே²தி³த்யாஶங்க்ய வேதோ³க்தத்வாந்நாஸ்ய தத்துல்யத்வமித்யுக்தமித்யபி⁴ப்ரத்ய ஶிஷ்டபரிக்³ருஹீதத்வாச்ச மைவமித்யாஹ –
தம் த⁴ர்மமிதி ।
அத⁴ர்மே த⁴ர்மபு³த்³தி⁴ர்வேத³வ்யாஸஸ்ய ஜாதேத்யாஶங்க்யாஹ –
ஸர்வஜ்ஞ இதி ।
‘க்ருஷ்ணத்³வைபாயநம் வித்³தி⁴ வ்யாஸம் நாராயணம் ப்ரபு⁴ம்’ [வி.பு. 3.4.5] இதி ஸ்ம்ருதே: ஸஜ்ஜநோபகாரகப⁴க³வத³வதாரத்வாச்ச வ்யாஸஸ்ய நாந்யதா²பு³த்³தி⁴ரித்யாஹ –
ப⁴க³வாநிதி ।