భామతీవ్యాఖ్యా
వేదాన్తకల్పతరుః
 

తద్భూతస్య తు నాతద్భావో జైమినేరపి నియమాత్తద్రూపాభావేభ్యః ।

ఆరోహవత్ప్రత్యవరోహోఽపి కదాచిదూర్ధ్వరేతసాం స్యాదితి మన్దాశఙ్కానివారణార్థమిదమధికరణమ్ । పూర్వధర్మేషు యాగహోమాదిషు । రాగతో వా గృహస్థోఽహం పత్న్యాదిపరివృతః స్యామితి ।

నియమం వ్యాచష్టే –

తథాహి అత్యన్తమాత్మానమితి ।

అతద్రూపతామారోహతుల్యతాభావం వ్యాచష్టే –

యథాచ బ్రహ్మచర్యం సమాప్యేతి ।

అభావం శిష్టాచారాభావం విభజతే –

న చైవమాచారాః శిష్టా ఇతి ।

అతిరోహితార్థమన్యత్ ॥ ౪౦ ॥

తద్భూతస్య తు నాతద్భావో జైమినేరపి నియమాత్తద్రూపాభావేభ్యః ॥౪౦॥ యదా నాశ్రమకర్మాపి విద్యాసాధనం, తదా ఆరూఢపతితస్య పూర్వాశ్రమప్రస్థితస్య కర్మ కిము వక్తవ్యమితి సఙ్గతిః ।

పూర్వకర్మస్వనుష్ఠానచికీర్షయేత్యాదిభాష్యం వ్యాచష్టే –

పూర్వధర్మేష్విత్యాదినా ।

అరణ్యమితి ।యత్పదమాశ్రమస్తతో నైనమియాత్పునస్తతో నేయాన్నవర్తేతేత్యర్థః ॥౪౦॥

ఇతి దశమం తద్భూతాధికరణమ్ ॥