బహిస్తూభయథాపి స్మృతేరాచారాచ్చ ॥౪౩॥

ఉత నేతీతి ।

చిన్త్యతే ఇతి శేషః ।

సఙ్గతిగర్భం పూర్వపక్షమాహ –

తత్రేతి ।

కృతప్రాయశ్చిత్తానామవకీర్ణినాం సంవ్యవహార్యత్వే తైః సహ కృతం శ్రవణాదికం విద్యాసాధనం న వేతి చిన్తాప్రయోజనమ్ । సర్వపాతకమిహ పరత్ర వాఽశుద్ధిం జనయతి ।

తత్ర నైష్ఠికాదీనామాశ్రమచ్యుతేర్బహునిన్దాదర్శనాత్ తజ్జన్యపాపాపూర్వే ప్రాయశ్చిత్తేన నువర్తేతేతి; నిమిత్తనివృత్తావపి కార్యానువృత్తేర్బహులముపలమ్భాదిత్యభిప్రేత్య సిద్ధాన్తమాహ –

నిషిద్ధేత్యాదినా ।

నిషిద్ధకర్మత్రితయాత్తదనుష్ఠానజన్యమేనః పాపాపూర్వం లోకద్వయేఽప్యశుద్ధిం తావదాపాదయతి । తచ్చ ద్వైధిం ద్విప్రకారకమ్ ।

తదేవ దర్శయతి –

కస్య చిదిత్యాదినా ।

యత్యాద్యాశ్రమచ్యుతేరైహలౌకికాశుధ్ద్యాపాదకత్వే దృష్టాన్తమాహ –

యథా స్త్రీబాలాదితి ।

బాలఘ్నాంశ్చ కృతఘ్నాంశ్చ విశుద్ధానపి ధర్మతః । శరణాగతహన్తౄంశ్చ స్త్రీహన్తౄంశ్చ న సంపిబేత్ ॥ ఇతి మనువచనమ్ । న సంపిబేత్ అన్యోన్యం గృహే భోజనాదిసంవ్యవహారం న కుర్యాదిత్యర్థః । మనువచనవ్యాఖ్యానరూపం యాజ్ఞవల్కీయవచనమ్ - ప్రాయశ్చిత్తైరపైత్యేనో యదజ్ఞానకృతం భవేత్ । కామతోఽవ్యవహార్యస్తు వచనాదిహ జాయతే । ఇతి ।

తత్రావ్యవహార్య ఇత్యకారప్రశ్లేషం కృత్వా వ్యాఖ్యాయోదాహరతి –

తథా చేతి ।

అజ్ఞానకృతం యదేనో భవేద్యచ్చ కామతః కృతం తదుభయం ప్రాయశ్చిత్తైరపైతీత్యేవమర్థతయా వ్యాచష్టే –

కామతః కృతమపీతి ।

కామతః కృతబ్రహ్మవధాదిగ్రహణం బాలవధాద్యుపలక్షణార్థం మత్వా శ్లోకశేషం వ్యాచష్టే –

బాలఘ్నాదిస్త్వితి ।

వచనాదిత్యుక్తం, కిం తదిత్యత ఆహ – వచనమితి ॥౪౩॥

ఇతి ద్వాదశం బహిరధికరణమ్ ॥