ಆ ಪ್ರಾಯಣಾತ್ತತ್ರಾಪಿ ಹಿ ದೃಷ್ಟಮ್ ।
ಅಧಿಕರಣವಿಷಯಂ ವಿವೇಚಯತಿ –
ತತ್ರ ಯಾನಿ ತಾವದಿತಿ ।
ಅವಿದ್ಯಮಾನನಿಯೋಜ್ಯಾ ಯಾ ಬ್ರಹ್ಮಾತ್ಮತ್ವಪ್ರತಿಪತ್ತಿಸ್ತಸ್ಯಾಃ । ಶಾಸ್ತ್ರಂ ಹಿ ನಿಯೋಜ್ಯಸ್ಯ ಕಾರ್ಯರೂಪನಿಯೋಗಸಂಬಂಧಮವಬೋಧಯತಿ ತಸ್ಯೈವ ಕರ್ಮಣ್ಯೈಶ್ವರ್ಯಲಕ್ಷಣಮಧಿಕಾರಂ ತಚ್ಚೈತದುಭಯಮತೀಂದ್ರಿಯತ್ವಾದ್ಭವತಿ ಶಾಸ್ತ್ರಲಕ್ಷಣಂ ಪ್ರಮಾಣಾಂತರಾಪ್ರಾಪ್ಯೇ ಶಾಸ್ತ್ರಸ್ಯಾರ್ಥವತ್ತ್ವಾದ್ಬ್ರಹ್ಮಾತ್ವಪ್ರತೀತೇಸ್ತು ಜೀವನ್ಮುಕ್ತೇನ ದೃಷ್ಟತ್ವಾನ್ನಾಸ್ತೀಹ ತಿರೋಹಿತಮಿವ ಕಿಂಚನೇತಿ ಕಿಮತ್ರ ಶಾಸ್ತ್ರಂ ಕರಿಷ್ಯತಿ । ನನ್ವೇವಮಪ್ಯಭ್ಯುದಯಫಲಾನ್ಯುಪಾಸನಾನಿ ತತ್ರ ನಿಯೋಜ್ಯನಿಯೋಗಲಕ್ಷಣಸ್ಯ ಚ ಕರ್ಮಣಿ ಸ್ವಾಮಿತಾಲಕ್ಷಣಸ್ಯ ಚ ಸಂಬಂಧಸ್ಯಾತೀಂದ್ರಿಯತ್ವಾತ್ತತ್ರ ಸಕೃತ್ಕರಣಾದೇವ ಶಾಸ್ತ್ರಾರ್ಥಸಮಾಪ್ತೌ ಪ್ರಾಪ್ತಾಯಾಮುಪಾಸನಪದವೇದನೀಯಾವೃತ್ತಿಮಾತ್ರಮೇವ ಕೃತವತ ಉಪರಮಃ ಪ್ರಾಪ್ತಸ್ತಾವತೈವ ಕೃತಶಾಸ್ತ್ರಾರ್ಥತ್ವಾದಿತಿ ಪ್ರಾಪ್ತೇಽಭಿಧೀಯತೇ - ಸವಿಜ್ಞಾನೋ ಭವತೀತ್ಯಾದಿಶ್ರುತೇರ್ಯತ್ರ ಸ್ವರ್ಗಾದಿಫಲಾನಾಮಪಿ ಕರ್ಮಣಾಂ ಪ್ರಾಯಣಕಾಲೇ ಸ್ವರ್ಗಾದಿವಿಜ್ಞಾನಾಪೇಕ್ಷಕತ್ವಂ ತತ್ರ ಕೈವ ಕಥಾತೀಂದ್ರಿಯಫಲಾನಾಮುಪಾಸನಾನಾಮ್ । ತಾನಿ ಖಲು ಆಪ್ರಾಯಣಂ ತತ್ತದುಪಾಸ್ಯಗೋಚರಬುದ್ಧಿಪ್ರವಾಹವಾಹಿತಯಾ ದೃಷ್ಟೇನೈವ ರೂಪೇಣ ಪ್ರಾಯಣಸಮಯೇ ತದ್ಬುದ್ದಿಂ ಭಾವಯಿಷ್ಯಂತಿ । ಕಿಮತ್ರ ಫಲವತ್ಪ್ರಾಯಣಸಮಯೇ ಬುದ್ಧ್ಯಾಕ್ಷೇಪೇಣ ನಹಿ ದೃಷ್ಟೇ ಸಂಭವತ್ಯದೃಷ್ಟಕಲ್ಪನಾ ಯುಕ್ತಾ । ತಸ್ಮಾದಾಪ್ರಾಯಣಂ ಪ್ರವೃತ್ತಾ ವೃತ್ತಿರಿತಿ ।
ತದಿದಮುಕ್ತಮ್ –
ಪ್ರತ್ಯಯಾಸ್ತ್ವೇತ ಇತಿ ।
ತಥಾ ಚ ಶ್ರುತಿಃ ಸರ್ವಾತೀಂದ್ರಿಯವಿಷಯಾ “ಸ ಯಥಾಕ್ರತುರಸ್ಮಾಲ್ಲೋಕಾತ್ಪ್ರೈತಿ ತಾತ್ಕ್ರತುರ್ಹಾಮುಂ ಲೋಕಂ ಪ್ರೇತ್ಯಾಭಿಸಂಭವತಿ” ಇತಿ । ಕ್ರತುಃ ಸಂಕಲ್ಪವಿಶೇಷಃ । ಸ್ಮೃತಯಶ್ಚೋದಾಹೃತಾ ಇತಿ ॥ ೧೨ ॥
ಆ ಪ್ರಾಯಣಾತ್ತತ್ರಾಪಿ ಹಿ ದೃಷ್ಟಮ್॥೧೨॥ ಪೂರ್ವತ್ರ ದಿಗಾದ್ಯವಿಧೇಃ ತದನಪೇಕ್ಷಾವದಹಂಗ್ರಹೋಪಾಸ್ತಿಷ್ವಾದೇಹಪಾತಾದಾವೃತ್ತೇರವಿಧಾನಾತ್ತದನಪೇಕ್ಷೇತಿ ಸಂಗತಿಃ । ಭಾಷ್ಯಂ ವ್ಯಾಚಷ್ಟೇ –
ಅವಿದ್ಯಮಾನೇತಿ ।
ತಸ್ಯಾ ಇತಿ ।
ಶಾಸ್ತ್ರಾವಿಷಯತ್ವಾದಿತಿ ಶೇಷಃ ।
ಬ್ರಹ್ಮಾತ್ಮತ್ವಪ್ರತಿಪತ್ತೇರ್ನಿಯೋಜ್ಯರಹಿತತ್ವಂ ವಿಧ್ಯವಿಷಯತ್ವಂ ಚ ದೃಷ್ಟಫಲತ್ವೇನೋಪಪಾದಯತಿ –
ಶಾಸ್ತ್ರಂ ಹೀತ್ಯಾದಿನಾ ।
ನಿಯೋಗಸಂಬಧಮವಬೋಧಯತೀತಿ ।
ಅನ್ಯತ್ರ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಟೋಮಾದಾವಿತಿ ಶೇಷಃ ।
ಅಹಂಗ್ರಹೋಪಾಸ್ತೀನಾಮದೃಷ್ಟಾರ್ಥತ್ವೇನ ಸಮ್ಯಗ್ಜ್ಞಾನಾದ್ವೈಷಮ್ಯತಶ್ಚ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಟೋಮಾದಿವತ್ಕರಣಮಿತ್ಯಾಹ –
ನನ್ವೇವಮಿತ್ಯಾದಿನಾ ।
ನನು ಸಕೃತ್ಕರಣೇ ಕಥಮುಪಾಸನಸಿದ್ಧಿರಸಕೃತ್ಕರಣೇ ಚ ಸಕೃದನುಷ್ಠಾನವ್ಯಾಹತಿಸ್ತತ್ರಾಹ –
ಉಪಾಸನೇತಿ ।
ಉಪಾಸ್ತಿಃ ಸಕೃತ್ಕಾರ್ಯೇತಿ ಶಾಸ್ತ್ರಾರ್ಥೇ ಜಾತೇ ಉಪಾಸನಶಬ್ದಸ್ಯಾಽಽವೃತ್ತ್ಯರ್ಥತ್ವಾದೇಕವಾರಮಾವೃತ್ತಿರ್ಲಭ್ಯತ ಇತಿ ಭಾವಃ ।
ಕೃತಶಾಸ್ತ್ರಾರ್ಥತ್ವಾದಿತಿ ।
ಕೃತಶಾಸ್ತ್ರಾರ್ಥತ್ವಾತ್ಪುಂಸ ಇತ್ಯರ್ಥಃ । ನನು ತರ್ಹಿ ಕರ್ಮವದೇವೋಪಾಸನಾನ್ಯೇವ ವಿಹಿತತ್ವಸಾಮರ್ಥ್ಯಾತ್ಸ್ವಫಲಂ ಯಥಾ ಕಾಲಾಂತರ ಆಕ್ಷಿಪಂತಿ –
ಏವಮಂತ್ಯಕಾಲಿಕಂ ಸ್ವಫಲಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರಮಪ್ಯಾಕ್ಷಿಪಂತು, ಕಿಂ ಪ್ರಾಯಣಪರ್ಯಂತಾವೃತ್ತ್ಯೇತಿ, ತತ್ರಾಹ –
ತಾನಿ ಖಲ್ವಿತಿ ।
ದೃಷ್ಟದ್ವಾರೇಣ ಚ ಪ್ರತ್ಯಯಾವೃತ್ತ್ಯೋಪಾಸ್ಯಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರಜನ್ಮನ್ಯಂತಕಾಲೇ ತದವಶ್ಯಂಭಾವಾದ್ವಿರೋಧಿಕರ್ಮಾಂತರಾನುದ್ಭಾವಾಚ್ಚ ಸಾಧಕದೇಹಪಾತಾನಂತರಮುಪಾಸ್ತಿಫಲಪ್ರಾಪ್ತಿನಿಯಮಃ ಪ್ರಯೋಜನಮಿತಿ । ಕಿಮತ್ರ ಫಲವದಿತ್ಯುಪಾಸನಂ ಫಲವತ್ಪ್ರಾಯಣಸಮಯೇ ಬುಧ್ದ್ಯಾಕ್ಷೇಪೇಣೋಪಾಸ್ಯಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರಾಕ್ಷೇಪೇಣ ಕಿಂ ಕಾರ್ಯಂ ದೃಷ್ಟದ್ವಾರೈವ ತತ್ಸಿದ್ಧೇರಿತ್ಯರ್ಥಃ । ಸವಿಜ್ಞಾನಂ ವಿಜ್ಞಾನಸಹಿತಂ ಫಲಮ್ । ಯಸ್ಮಿನ್ವಿಷಯೇ ಚಿತ್ತಮಸ್ಯ ಸ ಯಚ್ಚಿತ್ತಃ । ತೇನ ವಿಷಯೇಣ ಹೃದ್ಯಭಿವ್ಯಕ್ತೇನ ಸಹ ತೇಜಸಾ ಉದಾನೇನ ಉದಾನಸ್ಯ ತೇಜೋದೇವತಾಕತ್ವಾತ್ । ಆತ್ಮನಾ ಭೋಕ್ತ್ರಾ ಸ ಉಪಾಸಕೋಽಕ್ಷಿತಮಸ್ಯಚ್ಯುತಮಸಿ ಪ್ರಾಣಸಂಶಿತಮಸೀತಿ ಮಂತ್ರತ್ರಯಂ ಜಪೇತ್ ।
ಅಂತಕಾಲೇ ನ ಕರ್ತವ್ಯಮುಪಾಸ್ತಾವಿವ ಕಿಂಚನ ।
ಬ್ರಹ್ಮಬುದ್ಧಾವಶೇಷಾಘನಾಶಾದಿತಿ ಜಗೌ ಮುನಿಃ॥೧೨॥