ಯದೇವ ವಿದ್ಯಯೇತಿ ಹಿ॥೧೮॥ ಪೂರ್ವೋಕ್ತಾಗ್ನಿಹೋತ್ರಾದಿಷ್ವೇವಾಂಗಾವಬದ್ಧೋಪಾಸ್ತಿಸಾಹಿತ್ಯಾನಿಯಮ ಇಹ ಚಿಂತ್ಯತೇ । ನನು ತನ್ನಿರ್ಧಾರಣಾನಿಯಮ ಇತ್ಯನೇನೈತದ್ಗತಂ, ಸ್ವರ್ಗಾದಾವಿವ ವಿದ್ಯಾಫಲಸಿದ್ಧ್ಯಪ್ರತಿಬಂಧಸ್ಯ ಪೃಥಕ್ಸಂಭವಾದತ ಆಹ –

ಯಥಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಯೇತಿ ।

ವಿದ್ಯಾಯುಕ್ತಕರ್ಮಪ್ರಶಂಸಯಾ ವಿದ್ಯಾವಿಹೀನನಿಷೇಧಃ ಕಲ್ಪ್ಯತೇ, ನ ಚ ವಿಧಿವಿರೋಧಃ; ಕೇವಲಂ ಕರ್ಮ ಕುರ್ಯಾದಿತ್ಯಶ್ರವಣಾತ್ಕರ್ಮಸ್ವರೂಪವಿಧೇಶ್ಚ ಪಾರಶಾಖಿಕಾಂಗನಿಯಮೇ ಇವೋಪಾಸ್ತಿನಿಯಮೇಪ್ಯುಪಪತ್ತೇಃ । ಅತಶ್ಚ ವಿದ್ಯಾನಾಂ ಪುನರಂಗತ್ವೋನ್ಮಜ್ಜನೇ ತನ್ನಿವೃತ್ತ್ಯರ್ಥ ಆರಂಭ ಇತ್ಯರ್ಥಃ॥ ಅನ್ಯೇ ತ್ವಾಹುಃ -
ವಿದ್ಯಾರ್ಥತ್ವಂ ಯದಾ ಯಾಯುರನಾಶ್ರಮಿಕೃತಾಃ ಕ್ರಿಯಾಃ ।
ತದೋಪಾಸ್ತಿವಿಹೀನೇಷು ಕಾ ಕಥಾಽಽಶ್ರಮಕರ್ಮಸು॥
ತತಃ ಪ್ರಕ್ಷಿಪ್ತಮೇತತ್ ಸ್ಯಾತ್ಸ್ನಾತಕೇನ ತು ಕೇನಚಿತ್ ।
ಇತಿ॥ ನೈವಂ ನೇತವ್ಯಮ್ ; ಯತಃ –
ನಾಶ್ರಮೋಕ್ತಕ್ರಿಯಾಸ್ವಸ್ತಿ ವಿಧುರಾದೇರಧಿಕ್ರಿಯಾ ।
ತಸ್ಮಾತ್ತದೀಯಜಪ್ಯಾದಿ ವಿದ್ಯಾಸಾಧನಮೀರಿತಮ್॥
ವಿದ್ಯೋಪೇತೇಷು ಶಕ್ತಸ್ಯ ತತ್ತ್ಯಾಗಾದನ್ಯಕಾರಿಣಃ ।
ನ ವಿದ್ಯಾ ಸೇತ್ಸ್ಯತೀತ್ಯೇಷಾ ಶಂಕಾ ಕೇನ ನಿವಾರ್ಯತೇ॥
ಏವಂ ಹಿ ಭಟ್ಟಪಾದಾಃ ಪ್ರತಿಪಾದಯಂತಿ -
‘‘ಪ್ರಭುಃ ಪ್ರಥಮಕಲ್ಪಸ್ಯ ಯೋಽನುಕಲ್ಪೇನ ವರ್ತತೇ ।
ಸ ನಾಪ್ನೋತಿ ಫಲಂ ತಸ್ಯ ಪರತ್ರೇತಿ ವಿಚಾರಿತಮ್’’
ಇತಿ॥

ಯದಿ ವಿದ್ಯಾಯುಕ್ತಂ ಕರ್ಮ ವೀರ್ಯವದಿತ್ಯೇತಾವದುಚ್ಯೇತ, ತತ ಇತರಸ್ಯಾರ್ಥಾದವೀರ್ಯತ್ವೇನ ನಿಂದಾ ಗಮ್ಯೇತ, ನ ಚೈವಮಸ್ತಿ; ಅತ್ರ ಹಿ ತರಪ್ ಪ್ರಯೋಗೇಣ ವಿದ್ಯಾಸಂಯುಕ್ತಸ್ಯ ವೀರ್ಯವತ್ತ್ವಾತಿಶಯಬೋಧನಾದರ್ಥಾತ್ಕೇವಲಕರ್ಮಣೋಽಪಿ ವೀರ್ಯವತ್ತ್ವಮಾತ್ರಂ ವಿಧಿಬಲಲಬ್ಧಮಭ್ಯನುಜ್ಞಾಯೇತಾಽತೋ ನ ನಿಂದಾವಕಾಶ ಇತಿ ಸಿದ್ಧಾಂತಯತಿ –

ಯದೇವ ವಿದ್ಯಯೇತ್ಯಾದಿನಾ ।

ಪಯಸಿ ಸರ್ವಂ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಮಿತಿ ವಿಂದ್ವಾನ್ಯದಹರೇವಾಗ್ನಿಹೋತ್ರಂ ಜುಹೋತಿ॥೧೮॥

ಇತಿ ತ್ರಯೋದಶಂ ವಿದ್ಯಾಜ್ಞಾನಸಾಧನತ್ವಾಧಿಕರಣಮ್॥