विवेकचूडामणिः
श्रीमच्छङ्करभगवत्पादाचार्यैः प्रणीतः
शृङ्गगिरिजगद्गुरुश्रीश्रीचन्द्रशेखरभारतीमहास्वामिभिः अनुगृहीतया व्याख्यया सनाथः
प्रास्ताविकम्
लोकानविद्यान्धतमसात् उद्धर्तुमेव कृतावतारो भगवान् वासुदेवः प्रपन्नायार्जुनाय ‘अध्यात्मविद्या विद्यानाम्’ इत्यध्यात्मविद्यामेव सकलविद्यावरिष्ठां प्रत्यपादयत् ।
सा चाध्यात्मविद्या वेदशिरोभिरूपनिषद्भिः प्रतिपत्तव्या । तत्र सन्दिहानानां पुरुषाणां सन्देहाः वैयासिकशारीरकमीमांसानिर्धारितन्यायैरेव परिहर्तव्याः । उपनिषदां सारसङ्ग्रहभूता भगवद्गीता । उपनिषदः ब्रह्मसूत्राणि भगवद्गीता इत्येतत्त्रयं भगवान् शङ्करः परमहंसपरिव्राजकरूपधृक् प्रसन्नगम्भीरैः पदनिगुम्भैः व्याख्याय औपनिषदमात्मतत्त्वं स्फुटं प्राचीकशत् । उपनिषदाद्यर्थपरिशीलनेन समेषामेव आत्मतत्त्वावगमनं दुश्शकमिति मन्वानः श्रीशङ्कराचार्यः सुलभावगाहान् बहून् विवेकचूडामण्यादीन् प्रबन्धान् प्राणैषीत् । विवेकचूडामणिनामायं प्रबन्धः तेषु चूडामणिरिव प्रकाशमानः सर्वत्र प्रचुरप्रचारः समुपलभ्यते । दुरूहमप्यात्मतत्त्वं करतलामलकवत् तत्र स्फुटीभवति । उपनिषद्भाष्यादिषु दुर्लभप्रवेशानामपि अत्र प्रवेशः सुलभः ।
एतादृशस्य ग्रन्थरत्नस्य यदि काचित् प्रामाणिकी व्याख्यापि स्यात् तर्हि हेम्नः परमामोद इति परिकलय्य अस्मदाचार्यपादाः स्फुटप्रतिपत्तये गभीरावगाहाय च व्याख्यां काञ्चन व्यरचयन् । व्याख्यायाः उत्तमत्वविषये नास्माभिः किञ्चिदपि वक्तव्यमस्ति ।
श्रीचन्द्रशेखरभारतीति प्रथितप्रातस्मरणीयनामधेयाः अस्मदाचार्यपादाः कृत-तपश्चर्याः सर्वतन्त्रस्वतन्त्राः शास्त्रोपदिष्टार्थानुष्ठाननिष्ठागरिष्ठाः अपरोक्षीकृतात्मतत्त्वाः जीवन्मुक्ता अभूवन्नित्येतदेव व्याख्यायाः उत्कर्षबोधनायालम् । व्याख्यायाः अपरिपूर्तिः किञ्चिदिव मनस्तोदमावहति । व्याख्यापूरणाय आचार्यपादान् कदाचिद्वयं प्रार्थयाम । ‘वक्तव्या अत्रैव सङ्गृहीताः निदिध्यासनमन्तरा नाधुनान्यत्र चित्तं व्यापृणोति’ इति आशयमाविरकुर्वन् । तेनेयमपरिपूर्तिः न न्यूनतामावहतीति अस्माकं मतिः ।
एतद्ग्रन्थमुद्रणविषये विशेषतः दर्शितश्रद्धान् विहितसेवांश्च श्री एस्. वेङ्कटेश्वरार्यान् (चीफ् कास्ट् अकौन्ट्स् आफीसर्, भारताधिशासनम्) तथा मुद्रणसंशोधनादिषु बद्धादरान् पण्डितराजश्रीरामचन्द्रशास्त्रिणश्च भगवानुमाजानिः श्रेयांसि वितीर्य परिपालयतु ।
ग्रन्थमिमं सम्यगधीत्य आत्मतत्त्वमधिगत्य सर्वेऽपि लोकाः कृतकृत्या भूयासुः इत्याशास्महे ।
अभिनवविद्यातीर्थः
शृङ्गगिरिजगद्गुरु श्रीचन्द्रशेखरभारती-
महास्वामिनां करकमलसञ्जातः