ப்ரத²ம: ப்ரஶ்ந:
மந்த்ரோக்தஸ்யார்த²ஸ்ய விஸ்தராநுவாதீ³த³ம் ப்³ராஹ்மணமாரப்⁴யதே । ருஷிப்ரஶ்நப்ரதிவாசநாக்²யாயிகா து வித்³யாஸ்துதயே । ஏவம் ஸம்வத்ஸரப்³ரஹ்மசர்யஸம்வாஸாதி³தபோயுக்தைர்க்³ராஹ்யா, பிப்பலாத³வத்ஸர்வஜ்ஞகல்பைராசார்யை: வக்தவ்யா ச, ந யேந கேநசிதி³தி வித்³யாம் ஸ்தௌதி । ப்³ரஹ்மசர்யாதி³ஸாத⁴நஸூசநாச்ச தத்கர்தவ்யதா ஸ்யாத் —
ஸுகேஶா ச பா⁴ரத்³வாஜ: ஶைப்³யஶ்ச ஸத்யகாம: ஸௌர்யாயணீ ச கா³ர்க்³ய: கௌஸல்யஶ்சாஶ்வலாயநோ பா⁴ர்க³வோ வைத³ர்பி⁴: கப³ந்தீ⁴ காத்யாயநஸ்தே ஹைதே ப்³ரஹ்மபரா ப்³ரஹ்மநிஷ்டா²: பரம் ப்³ரஹ்மாந்வேஷமாணா ஏஷ ஹ வை தத்ஸர்வம் வக்ஷ்யதீதி தே ஹ ஸமித்பாணயோ ப⁴க³வந்தம் பிப்பலாத³முபஸந்நா: ॥ 1 ॥
ஸுகேஶா ச நாமத:, ப⁴ரத்³வாஜஸ்யாபத்யம் பா⁴ரத்³வாஜ: । ஶைப்³யஶ்ச ஶிபே³ரபத்யம் ஶைப்³ய:, ஸத்யகாமோ நாமத: । ஸௌர்யாயணீ ஸூர்யஸ்யாபத்யம் ஸௌர்ய:, தஸ்யாபத்யம் ஸௌர்யாயணி: ; சா²ந்த³ஸம் ஸௌர்யாயணீதி ; கா³ர்க்³ய: க³ர்க³கோ³த்ரோத்பந்ந: । கௌஸல்யஶ்ச நாமத:, அஶ்வலஸ்யாபத்யமாஶ்வலாயந: । பா⁴ர்க³வ: ப்⁴ருகோ³ர்கோ³த்ராபத்யம் பா⁴ர்க³வ:, வைத³ர்பி⁴: வித³ர்பே⁴ஷு ப⁴வ: । கப³ந்தீ⁴ நாமத:, கத்யஸ்யாபத்யம் காத்யாயந: ; வித்³யமாந: ப்ரபிதாமஹோ யஸ்ய ஸ: ; யுவப்ரத்யய: । தே ஹ ஏதே ப்³ரஹ்மபரா: அபரம் ப்³ரஹ்ம பரத்வேந க³தா:, தத³நுஷ்டா²நநிஷ்டா²ஶ்ச ப்³ரஹ்மநிஷ்டா²:, பரம் ப்³ரஹ்ம அந்வேஷமாணா: கிம் தத் யந்நித்யம் விஜ்ஞேயமிதி தத்ப்ராப்த்யர்த²ம் யதா²காமம் யதிஷ்யாம இத்யேவம் தத³ந்வேஷணம் குர்வந்த:, தத³தி⁴க³மாய ஏஷ ஹ வை தத்ஸர்வம் வக்ஷ்யதீதி ஆசார்யமுபஜக்³மு: । கத²ம் ? தே ஹ ஸமித்பாணய: ஸமித்³பா⁴ரக்³ருஹீதஹஸ்தா: ஸந்த:, ப⁴க³வந்தம் பூஜாவந்தம் பிப்பலாத³மாசார்யம் உபஸந்நா: உபஜக்³மு: ॥
தாந்ஹ ஸ ருஷிருவாச பூ⁴ய ஏவ தபஸா ப்³ரஹ்மசர்யேண ஶ்ரத்³த⁴யா ஸம்வத்ஸரம் ஸம்வத்ஸ்யத² யதா²காமம் ப்ரஶ்நாந்ப்ருச்ச²த யதி³ விஜ்ஞாஸ்யாம: ஸர்வம் ஹ வோ வக்ஷ்யாம இதி ॥ 2 ॥
தாந் ஏவமுபக³தாந் ஸ: ஹ கில ருஷி: உவாச பூ⁴ய: புநரேவ — யத்³யபி யூயம் பூர்வம் தபஸ்விந ஏவ, ததா²பீஹ தபஸா இந்த்³ரியஸம்யமேந விஶேஷதோ ப்³ரஹ்மசர்யேண ஶ்ரத்³த⁴யா ச ஆஸ்திக்யபு³த்³த்⁴யா ஆத³ரவந்த: ஸம்வத்ஸரம் காலம் ஸம்வத்ஸ்யத² ஸம்யக்³கு³ருஶுஶ்ரூஷாபரா: ஸந்தோ வத்ஸ்யத² । தத: யதா²காமம் யோ யஸ்ய காமஸ்தமநதிக்ரம்ய யத்³விஷயே யஸ்ய ஜிஜ்ஞாஸா தத்³விஷயாந் ப்ரஶ்நாந் ப்ருச்ச²த । யதி³ தத்³யுஷ்மத்ப்ருஷ்டம் விஜ்ஞாஸ்யாம: । அநுத்³த⁴தத்வப்ரத³ர்ஶநார்தோ² யதி³ - ஶப்³தோ³ நாஜ்ஞாநஸம்ஶயார்த²: ப்ரஶ்நநிர்ணயாத³வஸீயதே ஸர்வம் ஹ வோ வ: ப்ருஷ்டார்த²ம் வக்ஷ்யாம இதி ॥
அத² கப³ந்தீ⁴ காத்யாயந உபேத்ய பப்ரச்ச² ப⁴க³வந்குதோ ஹ வா இமா: ப்ரஜா: ப்ரஜாயந்த இதி ॥ 3 ॥
அத² ஸம்வத்ஸராதூ³ர்த்⁴வம் கப³ந்தீ⁴ காத்யாயந: உபேத்ய உபக³ம்ய பப்ரச்ச² ப்ருஷ்டவாந் — ஹே ப⁴க³வந் , குத: கஸ்மாத் ஹ வை இமா: ப்³ராஹ்மணாத்³யா: ப்ரஜா: ப்ரஜாயந்தே உத்பத்³யந்தே இதி । அபரவித்³யாகர்மணோ: ஸமுச்சிதயோர்யத்கார்யம் யா க³திஸ்தத்³வக்தவ்யமிதி தத³ர்தோ²(அ)யம் ப்ரஶ்ந: ॥
தஸ்மை ஸ ஹோவாச ப்ரஜாகாமோ வை ப்ரஜாபதி: ஸ தபோ(அ)தப்யத ஸ தபஸ்தப்த்வா ஸ மிது²நமுத்பாத³யதே ரயிம் ச ப்ராணம் சேத்யேதௌ மே ப³ஹுதா⁴ ப்ரஜா: கரிஷ்யத இதி ॥ 4 ॥
தஸ்மை ஏவம் ப்ருஷ்டவதே ஸ ஹ உவாச தத³பாகரணாயாஹ — ப்ரஜாகாம: ப்ரஜா: ஆத்மந: ஸிஸ்ருக்ஷு: வை, ப்ரஜாபதி: ஸர்வாத்மா ஸந் ஜக³த்ஸ்ரக்ஷ்யாமீத்யேவம் விஜ்ஞாநவாந்யதோ²க்தகாரீ தத்³பா⁴வபா⁴வித: கல்பாதௌ³ நிர்வ்ருத்தோ ஹிரண்யக³ர்ப⁴:, ஸ்ருஜ்யமாநாநாம் ப்ரஜாநாம் ஸ்தா²வரஜங்க³மாநாம் பதி: ஸந் , ஜந்மாந்தரபா⁴விதம் ஜ்ஞாநம் ஶ்ருதிப்ரகாஶிதார்த²விஷயம் தப:, அந்வாலோசயத் அதப்யத । அத² து ஸ: ஏவம் தப: தப்த்வா ஶ்ரௌதம் ஜ்ஞாநமந்வாலோச்ய, ஸ்ருஷ்டிஸாத⁴நபூ⁴தம் மிது²நம் உத்பாத³யதே மிது²நம் த்³வந்த்³வமுத்பாதி³தவாந் ரயிம் ச ஸோமமந்நம் ப்ராணம் ச அக்³நிமத்தாரம் இத்யேதௌ அக்³நீஷோமௌ அத்ரந்நபூ⁴தௌ மே மம ப³ஹுதா⁴ அநேகதா⁴ ப்ரஜா: கரிஷ்யத: இதி ஏவம் ஸஞ்சிந்த்ய அண்டோ³த்பத்திக்ரமேண ஸூர்யாசந்த்³ரமஸாவகல்பயத் ॥
ஆதி³த்யோ ஹ வை ப்ராணோ ரயிரேவ சந்த்³ரமா ரயிர்வா ஏதத்ஸர்வம் யந்மூர்தம் சாமூர்தம் ச தஸ்மாந்மூர்திரேவ ரயி: ॥ 5 ॥
தத்ர ஆதி³த்ய: ஹ வை ப்ராண: அத்தா அக்³நி: । ரயிரேவ சந்த்³ரமா: । ரயிரேவாந்நம் ஸோம ஏவ । ததே³ததே³கமத்தா அக்³நிஶ்சாந்நம் ச ப்ரஜாபதிரேகம் து மிது²நம் ; கு³ணப்ரதா⁴நக்ருதோ பே⁴த³: । கத²ம் ? ரயிர்வை அந்நமேவ ஏதத் ஸர்வம் । கிம் தத் ? யத் மூர்தம் ச ஸ்தூ²லம் ச அமூர்தம் ச ஸூக்ஷ்மம் ச । மூர்தாமூர்தே அத்த்ரந்நரூபே அபி ரயிரேவ । தஸ்மாத் ப்ரவிப⁴க்தாத³மூர்தாத் யத³ந்யந்மூர்தரூபம் மூர்தி:, ஸைவ ரயி: அந்நம் அமூர்தேந அத்த்ரா அத்³யமாநத்வாத் ॥
அதா²தி³த்ய உத³யந்யத்ப்ராசீம் தி³ஶம் ப்ரவிஶதி தேந ப்ராச்யாந்ப்ராணாந்ரஶ்மிஷு ஸம்நித⁴த்தே । யத்³த³க்ஷிணாம் யத்ப்ரதீசீம் யது³தீ³சீம் யத³தோ⁴ யதூ³ர்த்⁴வம் யத³ந்தரா தி³ஶோ யத்ஸர்வம், ப்ரகாஶயதி தேந, ஸர்வாந்ப்ராணாந்ரஶ்மிஷு ஸம்நித⁴த்தே ॥ 6 ॥
ததா² அமூர்தோ(அ)பி ப்ராணோ(அ)த்தா ஸர்வமேவ யச்சாத்³யம் । கத²ம் ? அத² ஆதி³த்ய: உத³யந் உத்³க³ச்ச²ந் ப்ராணிநாம் சக்ஷுர்கோ³சரமாக³ச்ச²ந் யத்ப்ராசீம் தி³ஶம் ஸ்வப்ரகாஶேந ப்ரவிஶதி வ்யாப்நோதி, தேந ஸ்வாத்மவ்யாப்த்யா ஸர்வாந்த:ஸ்தா²ந் ப்ராணாந் ப்ராச்யாநந்நபூ⁴தாந் ரஶ்மிஷு ஸ்வாத்மாவபா⁴ஸரூபேஷு வ்யாப்திமத்ஸு வ்யாப்தத்வாத்ப்ராணிந: ஸம்நித⁴த்தே ஸம்நிவேஶயதி ஆத்மபூ⁴தாந்கரோதீத்யர்த²: । ததை²வ யத்ப்ரவிஶதி த³க்ஷிணாம் யத்ப்ரதீசீம் யது³தீ³சீம் அத⁴: ஊர்த்⁴வம் யத்ப்ரவிஶதி யச்ச அந்தரா தி³ஶ: கோணதி³ஶோ(அ)வாந்தரதி³ஶ: யச்சாந்யத் ஸர்வம் ப்ரகாஶயதி, தேந ஸ்வப்ரகாஶவ்யாப்த்யா ஸர்வாந் ஸர்வதி³க்ஸ்தா²ந் ப்ராணாந் ரஶ்மிஷு ஸம்நித⁴த்தே ॥
ஸ ஏஷ வைஶ்வாநரோ விஶ்வரூப: ப்ராணோ(அ)க்³நிருத³யதே । ததே³தத்³ருசாப்⁴யுக்தம் ॥ 7 ॥
ஸ ஏஷ: அத்தா ப்ராணோ வைஶ்வாநர: ஸர்வாத்மா விஶ்வரூப: விஶ்வாத்மத்வாச்ச ப்ராண: அக்³நிஶ்ச ஸ ஏவாத்தா உத³யதே உத்³க³ச்ச²தி ப்ரத்யஹம் ஸர்வா தி³ஶ: ஆத்மஸாத்குர்வந் । ததே³தத் உக்தம் வஸ்து ருசா மந்த்ரேணாபி அப்⁴யுக்தம் ॥
விஶ்வரூபம் ஹரிணம் ஜாதவேத³ஸம் பராயணம் ஜ்யோதிரேகம் தபந்தம் ।
ஸஹஸ்ரரஶ்மி: ஶததா⁴ வர்தமாந: ப்ராண: ப்ரஜாநாமுத³யத்யேஷ ஸூர்ய: ॥ 8 ॥
விஶ்வரூபம் ஸர்வரூபம் ஹரிணம் ரஶ்மிவந்தம் ஜாதவேத³ஸம் ஜாதப்ரஜ்ஞாநம் பராயணம் ஸர்வப்ராணாஶ்ரயம் ஜ்யோதி: ஸர்வப்ராணிநாம் சக்ஷுர்பூ⁴தம் ஏகம் அத்³விதீயம் தபந்தம் தாபக்ரியாம் குர்வாணம் ஸ்வாத்மாநம் ஸூர்யம் விஜ்ஞாதவந்தோ ப்³ரஹ்மவித³: । கோ(அ)ஸௌ யம் விஜ்ஞாதவந்த: ? ஸஹஸ்ரரஶ்மி: அநேகரஶ்மி: ஶததா⁴ அநேகதா⁴ ப்ராணிபே⁴தே³ந வர்தமாந: ப்ராண: ப்ரஜாநாம் உத³யதி ஏஷ: ஸூர்ய: ॥
ஸம்வத்ஸரோ வை ப்ரஜாபதிஸ்தஸ்யாயநே த³க்ஷிணம் சோத்தரம் ச । தத்³யே ஹ வை ததி³ஷ்டாபூர்தே க்ருதமித்யுபாஸதே தே சாந்த்³ரமஸமேவ லோகமபி⁴ஜயந்தே । த ஏவ புநராவர்தந்தே தஸ்மாதே³த ருஷய: ப்ரஜாகாமா த³க்ஷிணம் ப்ரதிபத்³யந்தே । ஏஷ ஹ வை ரயிர்ய: பித்ருயாண: ॥ 9 ॥
யஶ்சாஸௌ சந்த்³ரமா மூர்திரந்நமமூர்திஶ்ச ப்ராணோ(அ)த்தாதி³த்யஸ்ததே³ததே³கம் மிது²நம் ஸர்வம் கத²ம் ப்ரஜா: கரிஷ்யத இதி, உச்யதே — ததே³வ கால: ஸம்வத்ஸரோ வை ப்ரஜாபதி:, தந்நிர்வர்த்யத்வாத்ஸம்வத்ஸரஸ்ய । சந்த்³ராதி³த்யநிர்வர்த்யதித்²யஹோராத்ரஸமுதா³யோ ஹி ஸம்வத்ஸர: தத³நந்யத்வாத்³ரயிப்ராணைதந்மிது²நாத்மக ஏவேத்யுச்யதே । தத்கத²ம் ? தஸ்ய ஸம்வத்ஸரஸ்ய ப்ரஜாபதே: அயநே மார்கௌ³ த்³வௌ த³க்ஷிணம் சோத்தரம் ச । ப்ரஸித்³தே⁴ ஹ்யயநே ஷண்மாஸலக்ஷணே, யாப்⁴யாம் த³க்ஷிணேநோத்தரேண ச யாதி ஸவிதா கேவலகர்மிணாம் ஜ்ஞாநஸம்யுக்தகர்மவதாம் ச லோகாந்வித³த⁴த் । கத²ம் ? தத் தத்ர ச ப்³ராஹ்மணாதி³ஷு யே ஹ வை ருஷய: தது³பாஸத இதி । க்ரியாவிஶேஷணோ த்³விதீயஸ்தச்ச²ப்³த³: । இஷ்டம் ச பூர்தம் ச இஷ்டாபூர்தே இத்யாதி³ க்ருதமேவோபாஸதே நாக்ருதம் நித்யம் , தே சாந்த்³ரமஸமேவ சந்த்³ரமஸி ப⁴வம் ப்ரஜாபதேர்மிது²நாத்மகஸ்யாம்ஶம் ரயிமந்நபூ⁴தம் லோகம் அபி⁴ஜயந்தே க்ருதரூபத்வாச்சாந்த்³ரமஸஸ்ய । தே ஏவ ச க்ருதக்ஷயாத் புநராவர்தந்தே இமம் லோகம் ஹீநதரம் வா விஶந்தீதி ஹ்யுக்தம் । யஸ்மாதே³வம் ப்ரஜாபதிமந்நாத்மகம் ப²லத்வேநாபி⁴நிர்வர்தயந்தி சந்த்³ரமிஷ்டாபூர்தகர்மணா ப்ரஜாகாமா: ப்ரஜார்தி²ந: ஏதே ருஷய: ஸ்வர்க³த்³ரஷ்டார: க்³ருஹஸ்தா²:, தஸ்மாத்ஸ்வக்ருதமேவ த³க்ஷிணம் த³க்ஷிணாயநோபலக்ஷிதம் சந்த்³ரம் ப்ரதிபத்³யந்தே । ஏஷ ஹ வை ரயி: அந்நம் , ய: பித்ருயாண: பித்ருயாணோபலக்ஷிதஶ்சந்த்³ர: ॥
அதோ²த்தரேண தபஸா ப்³ரஹ்மசர்யேண ஶ்ரத்³த⁴யா வித்³யயாத்மாநமந்விஷ்யாதி³த்யமபி⁴ஜயந்தே । ஏதத்³வை ப்ராணாநாமாயதநமேதத³ம்ருதமப⁴யமேதத்பராயணமேதஸ்மாந்ந புநராவர்தந்த இத்யேஷ நிரோத⁴: । ததே³ஷ ஶ்லோக: ॥ 10 ॥
அத² உத்தரேண அயநேந ப்ரஜாபதேரம்ஶம் ப்ராணமத்தாரம் ஆதி³த்யம் அபி⁴ஜயந்தே । கேந ? தபஸா இந்த்³ரியஜயேந । விஶேஷதோ ப்³ரஹ்மசர்யேண ஶ்ரத்³த⁴யா வித்³யயா ச ப்ரஜாபத்யாத்மவிஷயயா ஆத்மாநம் ப்ராணம் ஸூர்யம் ஜக³த: தஸ்து²ஷஶ்ச அந்விஷ்ய அஹமஸ்மீதி விதி³த்வா ஆதி³த்யம் அபி⁴ஜயந்தே அபி⁴ப்ராப்நுவந்தி । ஏதத்³வை ஆயதநம் ஸர்வப்ராணாநாம் ஸாமாந்யமாயதநம் ஆஶ்ரய: ஏதத் அம்ருதம் அவிநாஶி அப⁴யம் அத ஏவ ப⁴யவர்ஜிதம் ந சந்த்³ரவத்க்ஷயவ்ருத்³தி⁴ப⁴யவத் ; ஏதத் பராயணம் பரா க³திர்வித்³யாவதாம் கர்மிணாம் ச ஜ்ஞாநவதாம் ஏதஸ்மாந்ந புநராவர்தந்தே யதே²தரே கேவலகர்மிண இதி யஸ்மாத் ஏஷ: அவிது³ஷாம் நிரோத⁴:, ஆதி³த்யாத்³தி⁴ நிருத்³தா⁴ அவித்³வாம்ஸ: । நைதே ஸம்வத்ஸரமாதி³த்யமாத்மாநம் ப்ராணமபி⁴ப்ராப்நுவந்தி । ஸ ஹி ஸம்வத்ஸர: காலாத்மா அவிது³ஷாம் நிரோத⁴: । தத் தத்ராஸ்மிந்நர்தே² ஏஷ: ஶ்லோக: மந்த்ர: ॥
பஞ்சபாத³ம் பிதரம் த்³வாத³ஶாக்ருதிம் தி³வ ஆஹு: பரே அர்தே⁴ புரீஷிணம் ।
அதே²மே அந்ய உ பரே விசக்ஷணம் ஸப்தசக்ரே ஷட³ர ஆஹுரர்பிதமிதி ॥ 11 ॥
பஞ்சபாத³ம் பஞ்ச ருதவ: பாதா³ இவாஸ்ய ஸம்வத்ஸராத்மந ஆதி³த்யஸ்ய, தைர்ஹ்யஸௌ பாதை³ரிவ ருதுபி⁴ராவர்ததே । ஹேமந்தஶிஶிராவேகீக்ருத்யேயம் கல்பநா । பிதரம் ஸர்வஸ்ய ஜநயித்ருத்வாத்பித்ருத்வம் தஸ்ய ; த்³வாத³ஶாக்ருதிம் த்³வாத³ஶ மாஸா ஆக்ருதயோ(அ)வயவா ஆகரணம் வா அவயவிகரணமஸ்ய த்³வாத³ஶமாஸை: தம் த்³வாத³ஶாக்ருதிம் , தி³வ: த்³யுலோகாத் பரே ஊர்த்⁴வே அர்தே⁴ ஸ்தா²நே த்ருதீயஸ்யாம் தி³வீத்யர்த²: ; புரீஷிணம் புரீஷவந்தம் உத³கவந்தம் ஆஹு: காலவித³: । அத² தமேவாந்யே இமே உ பரே காலவித³: விசக்ஷணம் நிபுணம் ஸர்வஜ்ஞம் ஸப்தசக்ரே ஸப்தஹயரூபே சக்ரே ஸந்ததக³திமதி காலாத்மநி ஷட³ரே ஷட்³ருதுமதி ஆஹு: ஸர்வமித³ம் ஜக³த்கத²யந்தி — அர்பிதம் அரா இவ ரத²நாபௌ⁴ நிவிஷ்டமிதி । யதி³ பஞ்சபாதோ³ த்³வாத³ஶாக்ருதிர்யதி³ வா ஸப்தசக்ர: ஷட³ர: ஸர்வதா²பி ஸம்வத்ஸர: காலாத்மா ப்ரஜாபதிஶ்சந்த்³ராதி³த்யலக்ஷணோ ஜக³த: காரணம் ॥
மாஸோ வை ப்ரஜாபதிஸ்தஸ்ய க்ருஷ்ணபக்ஷ ஏவ ரயி: ஶுக்ல: ப்ராணஸ்தஸ்மாதே³த ருஷய: ஶுக்ல இஷ்டம் குர்வந்தீதர இதரஸ்மிந் ॥ 12 ॥
யஸ்மிந்நித³ம் ப்ரோதம் விஶ்வம் ஸ ஏவ ப்ரஜாபதி: ஸம்வத்ஸராக்²ய: ஸ்வாவயவே மாஸே க்ருத்ஸ்ந: பரிஸமாப்யதே । மாஸோ வை ப்ரஜாபதி: யதோ²க்தலக்ஷண ஏவ மிது²நாத்மக: । தஸ்ய மாஸாத்மந: ப்ரஜாபதேரேகோ பா⁴க³: க்ருஷ்ணபக்ஷ ஏவ ரயி: அந்நம் சந்த்³ரமா: அபரோ பா⁴க³: ஶுக்ல: ஶுக்லபக்ஷ: ப்ராண: ஆதி³த்யோ(அ)த்தாக்³நிர்யஸ்மாச்சு²க்லபக்ஷாத்மாநம் ப்ராணம் ஸர்வமேவ பஶ்யந்தி, தஸ்மாத்ப்ராணத³ர்ஶிந ஏதே ருஷய: க்ருஷ்ணபக்ஷே(அ)பீஷ்டம் யாக³ம் குர்வந்த: ஶுக்லபக்ஷ ஏவ குர்வந்தி । ப்ராணவ்யதிரேகேண க்ருஷ்ணபக்ஷஸ்தைர்ந த்³ருஶ்யதே யஸ்மாத் ; இதரே து ப்ராணம் ந பஶ்யந்தீத்யத³ர்ஶநலக்ஷணம் க்ருஷ்ணாத்மாநமேவ பஶ்யந்தி । இதரே இதரஸ்மிந்க்ருஷ்ணபக்ஷ ஏவ குர்வந்தி ஶுக்லே குர்வந்தோ(அ)பி ॥
அஹோராத்ரோ வை ப்ரஜாபதிஸ்தஸ்யாஹரேவ ப்ராணோ ராத்ரிரேவ ரயி: ப்ராணம் வா ஏதே ப்ரஸ்கந்த³ந்தி யே தி³வா ரத்யா ஸம்யுஜ்யந்தே ப்³ரஹ்மசர்யமேவ தத்³யத்³ராத்ரௌ ரத்யா ஸம்யுஜ்யந்தே ॥ 13 ॥
ஸோ(அ)பி மாஸாத்மா ப்ரஜாபதி: ஸ்வாவயவே அஹோராத்ரே பரிஸமாப்யதே । அஹோராத்ரோ வை ப்ரஜாபதி: பூர்வவத் । தஸ்யாபி அஹரேவ ப்ராண: அத்தா அக்³நி: ராத்ரிரேவ ரயி: பூர்வவதே³வ । ப்ராணம் அஹராத்மாநம் வை ஏதே ப்ரஸ்கந்த³ந்தி நிர்க³மயந்தி ஶோஷயந்தி வா ஸ்வாத்மநோ விச்சி²த்³யாபநயந்தி । கே ? யே தி³வா அஹநி ரத்யா ரதிகாரணபூ⁴தயா ஸஹ ஸ்த்ரியா ஸம்யுஜ்யந்தே மைது²நமாசரந்தி மூடா⁴: । யத ஏவம் தஸ்மாத்தந்ந கர்தவ்யமிதி ப்ரதிஷேத⁴: ப்ராஸங்கி³க: । யத் ராத்ரௌ ஸம்யுஜ்யந்தே ரத்யா ருதௌ ப்³ரஹ்மசர்யமேவ ததி³தி ப்ரஶஸ்தத்வாத் ராத்ரௌ பா⁴ர்யாக³மநம் கர்தவ்யமித்யயமபி ப்ராஸங்கி³கோ விதி⁴: ॥
அந்நம் வை ப்ரஜாபதிஸ்ததோ ஹ வை தத்³ரேதஸ்தஸ்மாதி³மா: ப்ரஜா: ப்ரஜாயந்த இதி ॥ 14 ॥
ப்ரக்ருதம் தூச்யதே ஸோ(அ)ஹோராத்ராத்மக: ப்ரஜாபதிர்வ்ரீஹியவாத்³யந்நாத்மநா வ்யவஸ்தி²த: ஏவம் க்ரமேண பரிணம்ய । தத் அந்நம் வை ப்ரஜாபதி: । கத²ம் ? தத: தஸ்மாத் ஹ வை ரேத: ந்ருபீ³ஜம் தத்ப்ரஜாகாரணம் தஸ்மாத் யோஷிதி ஸிக்தாத் இமா: மநுஷ்யாதி³லக்ஷணா: ப்ரஜா: ப்ரஜாயந்தே யத்ப்ருஷ்டம் குதோ ஹ வை ப்ரஜா: ப்ரஜாயந்த இதி । ததே³வம் சந்த்³ராதி³த்யமிது²நாதி³க்ரமேண அஹோராத்ராந்தேந அந்நரேதோத்³வாரேண இமா: ப்ரஜா: ப்ரஜாயந்த இதி நிர்ணீதம் ॥
தத்³யே ஹ வை தத்ப்ரஜாபதிவ்ரதம் சரந்தி தே மிது²நமுத்பாத³யந்தே । தேஷாமேவைஷ ப்³ரஹ்மலோகோ யேஷாம்
தபோ ப்³ரஹ்மசர்யம் யேஷு ஸத்யம் ப்ரதிஷ்டி²தம் ॥ 15 ॥
தத் தத்ரைவம் ஸதி யே க்³ருஹஸ்தா²: । ஹ வை இதி ப்ரஸித்³த⁴ஸ்மரணார்தௌ² நிபாதௌ । தத் ப்ரஜாபதேர்வ்ரதம் ப்ரஜாபதிவ்ரதம் ருதௌ பா⁴ர்யாக³மநம் சரந்தி குர்வந்தி, தேஷாம் த்³ருஷ்டம் ப²லமித³ம் । கிம் ? தே மிது²நம் புத்ரம் து³ஹிதரம் ச உத்பாத³யந்தே । அத்³ருஷ்டம் ச ப²லமிஷ்டாபூர்தத³த்தகாரிணாம் தேஷாமேவ ஏஷ: யஶ்சாந்த்³ரமஸோ ப்³ரஹ்மலோக: பித்ருயாணலக்ஷண: யேஷாம் தப: ஸ்நாதகவ்ரதாதி³ ப்³ரஹ்மசர்யம் ருதோரந்யத்ர மைது²நாஸமாசரணம் யேஷு ச ஸத்யம் அந்ருதவர்ஜநம் ப்ரதிஷ்டி²தம் அவ்யபி⁴சாரிதயா வர்ததே நித்யமேவ ॥
தேஷாமஸௌ விரஜோ ப்³ரஹ்மலோகோ ந யேஷு ஜிஹ்மமந்ருதம் ந மாயா சேதி ॥ 16 ॥
யஸ்து புநராதி³த்யோபலக்ஷித உத்தராயண: ப்ராணாத்மபா⁴வோ விரஜ: ஶுத்³தோ⁴ ந சந்த்³ரப்³ரஹ்மலோகவத்³ரஜஸ்வலோ வ்ருத்³தி⁴க்ஷயாதி³யுக்த: அஸௌ தேஷாம் , கேஷாமிதி, உச்யதே — யதா² க்³ருஹஸ்தா²நாமநேகவிருத்³த⁴ஸம்வ்யவஹாரப்ரயோஜநவத்த்வாத் ஜிஹ்மம் கௌடில்யம் வக்ரபா⁴வோ(அ)வஶ்யம்பா⁴வி ததா² ந யேஷு ஜிஹ்மம் , யதா² ச க்³ருஹஸ்தா²நாம் க்ரீடா³தி³நிமித்தமந்ருதமவர்ஜநீயம் ததா² ந யேஷு தத் ததா² மாயா க்³ருஹஸ்தா²நாமிவ ந யேஷு வித்³யதே । மாயா நாம ப³ஹிரந்யதா²த்மாநம் ப்ரகாஶ்யாந்யதை²வ கார்யம் கரோதி, ஸா மாயா மித்²யாசாரரூபா । மாயேத்யேவமாத³யோ தோ³ஷா யேஷ்வேகாகிஷு ப்³ரஹ்மசாரிவாநப்ரஸ்த²பி⁴க்ஷுஷு நிமித்தாபா⁴வாந்ந வித்³யந்தே, தத்ஸாத⁴நாநுரூப்யேணைவ தேஷாமஸௌ விரஜோ ப்³ரஹ்மலோக இத்யேஷா ஜ்ஞாநயுக்தகர்மவதாம் க³தி: । பூர்வோக்தஸ்து ப்³ரஹ்மலோக: கேவலகர்மிணாம் சந்த்³ரலக்ஷண இதி ॥
இதி ப்ரத²மப்ரஶ்நபா⁴ஷ்யம் ॥