सिद्धान्तमुपपाद्य परोक्तमनुवदति —

यत्त्विति ।

प्रधाने गुणानां तुल्यतया सत्त्वकार्यस्य ज्ञानस्यैवासम्भवे सर्वज्ञत्वं दूरनिरस्तमित्याह —

तन्नेति ।

औपचारिकं सर्वज्ञत्वमुक्तं स्मारयति —

नन्विति ।

सत्त्वस्य सूक्ष्मरूपेण ज्ञानहेतुत्ववदितरयोरपि तेनात्मना तत्प्रतिबन्धकत्वान्न सर्वज्ञतेत्याह —

तदपीति ।

केवलसत्त्ववृत्तेर्ज्ञानत्वमुपेत्य सत्त्वधर्मेण तेन न सर्वज्ञतेत्युक्तम् । इदानीं न केवला सत्त्ववृत्तिर्ज्ञानं किन्तु तदभिव्यक्तश्चित्प्रकाशः, तथाविधज्ञानवत्त्वं च न प्रधानस्येत्याह —

अपिचेति ।

तर्हि प्रधानमेव चिदात्मना परिणतमवच्छेदकवृत्त्यात्मना विपरिणंस्यते, नेत्याह —

न चेति ।

हेतुरचेतनस्येत्युक्तः । प्रधानस्यासर्वज्ञत्वमुक्तं निगमयति —

तस्मादिति ।

अचेतनस्याज्ञातृत्वं तच्छब्दार्थः ।

परोक्तं दृष्टान्तं विघटयति —

योगिनां त्विति ।

सत्त्वोत्कर्षोऽपि चेतनस्योपकरोति नाचेतनस्य प्रधानस्य, अन्धस्येवादर्शोत्कर्ष इत्यर्थः ।

सेश्वरसाङ्ख्यमतमाह —

अथेति ।

यस्य स्वतो नेक्षितृत्वं तस्य कथं तदन्यकृतमपि स्यादित्याशङ्क्याह —

यथेति ।

लाघवेन सिद्धान्तयति —

तथेति ।

सिद्धान्ते परोक्तामनुपपत्तिमनुभाषते —

यत्पुनरिति ।

तस्य मुख्यं सर्वज्ञत्वं प्रतिजानीते —

अत्रेति ।

तत्र परोक्त्यनुपपत्तिं निरसितुं पृच्छति —

इदमिति ।

प्रकृत्यर्थाभावात्प्रत्यार्थाभावाद्वा ब्रह्मणोऽसर्वज्ञतेति प्रश्नमेव प्रकटयति —

कथमिति ।

प्रथमं प्रत्यह —

यस्येति ।

उक्तं व्यतिरेकद्वारा विवृणोति —

अनित्यत्वे हीति ।