स्वमतेनाधिकरणमुक्त्वा स्वयूथ्यमतमुत्थापयति -
अत्रेति ।
व्याख्यातेषु सूत्रेष्विति यावत् ।
न स्थानतोऽपीत्यादि प्रकाशवच्चेत्यतः प्रागेकमधिकरणं तद्गतं विचारं दर्शयति -
प्रथममिति ।
प्रकाशवच्चेत्यादि द्वितीयमधिकरणं तत्रत्यं विचारमाह -
द्वितीयं त्विति ।
तत्र पूर्वपक्षसूत्रं प्रकाशवच्चेति । न केवलं सद्रूपमेव ब्रह्म किन्तु चैतन्यप्रकाशवच्च ‘सत्यं ज्ञानं’ ‘सदेव’ इत्युभयश्रुतेः । एवं सत्यवैयर्थ्यात्सिद्धान्तसूत्रमाह चेति । सत्त्वं चैतन्यप्रकाशमात्रं सदेव विज्ञानमानन्दमित्याद्या श्रुतिराह तन्न ब्रह्मणो नानारसत्वाशङ्केत्यर्थः ।
द्वितीयमधिकरणं दूषयति -
अत्रेति ।
सर्वथापि फलस्य सन्देहस्य च भावेऽपीत्यर्थः ।
कथं फलस्य भावे वैयर्थ्यमित्याशङ्क्य तत्किमनेकरूपत्वनिराकरणं किंवा सन्मात्रत्वसाधनमथवा बोधमात्रत्वबोधनमिति विकल्प्याद्यं दूषयति -
यदिति ।
द्वितीयं निरस्यति -
नचेति ।
न केवलं श्रुतिविरोधोऽपि तु श्रुतार्थापत्तिविरोधश्चेत्याह -
कथं वेति ।
एतेन पूर्वपक्षासिद्धिरुक्ता ।
तृतीयं प्रत्याह -
नापीति ।
श्रुतिविरोधवद्युक्तिविरोधश्चास्तीत्याह -
कथमिति ।
सतो व्यावृत्तस्य तुच्छत्वादित्यर्थः । एतेन सिद्धान्तासिद्धिरुक्ता ।
पूर्वपक्षान्तरमपि परस्यायुक्तं पूर्वाधिकरणविरोधादित्याह -
नापीति ।
प्रसङ्गमेव प्रपञ्चयति -
सत्तेति ।
तद्व्यावृत्तत्वं तद्विशेषितत्वम् ।
श्रुत्यवष्टम्मेन पूर्वपक्षसिद्धिं शङ्कते -
श्रुतत्वादिति ।
विरुद्धमर्थं श्रुतिरपि न वदेदतो न तदवष्टम्भादुभयात्मता शङ्कनीयेत्याह -
नैकस्येति ।
विरोधं परिहर्तुं वाक्यार्थस्याखण्डतां चोदयति -
अथेति ।
वाक्यार्थाखण्डत्वमुपेत्य परस्य संशयानुपपत्तिमाह -
तथापीति ।
एकाधिकरणत्वे सूत्राणामसाङ्गत्याद्भिन्नाधिकरणत्वमाशङ्क्याह -
सूत्राणीति ।
इतश्च नाधिकरणभेदोऽस्तीत्याह -
अपिचेति ।
पूर्वाधिकरणापेक्षितहेत्वन्तरवादित्वेनोत्तरसूत्राणां तच्छेषत्वसिद्धेर्न भेदकल्पनेति हेत्वन्तरमेव स्फुटयति -
ब्रह्मेति ।