ಆತ್ಮೇತಿ ತೂಪಗಚ್ಛಂತಿ ಗ್ರಾಹಯಂತಿ ಚ ।

ಯದ್ಯಪಿ ತತ್ತ್ವಮಸೀತ್ಯಾದ್ಯಾಃ ಶ್ರುತಯಃ ಸಂಸಾರಿಣಃ ಪರಮಾತ್ಮಭಾವಂ ಪ್ರತಿಪಾದಯಂತಿ ತಥಾಪಿ ತಯೋರಪಹತಪಾಪ್ಮತ್ವಾನಪಹತಪಾಪ್ಮತ್ವಾದಿಲಕ್ಷಣವಿರುದ್ಧಧರ್ಮಸಂಸರ್ಗೇಣ ನಾನತ್ವಸ್ಯ ವಿನಿಶ್ಚಯಾಚ್ಛ್ರುತೇಶ್ಚ ತತ್ವಮಸೀತ್ಯದ್ಯಾಯಾ “ಮನೋ ಬ್ರಹ್ಮ”(ಛಾ. ಉ. ೩ । ೧೮ । ೧) , “ಆದಿತ್ಯೋ ಬ್ರಹ್ಮ”(ಛಾ. ಉ. ೩ । ೧೯ । ೧) ಇತ್ಯಾದಿವತ್ಪ್ರತೀಕೋಪದೇಶಪರತಯಾಪ್ಯುಪಪತ್ತೇಃ ಪ್ರತೀಕೋಪದೇಶ ಏವಾಯಮ್ । ನಚ ಯಥಾ ಸಮಾರೋಪಿತಂ ಸರ್ಪತ್ವಮನೂದ್ಯ ರಜ್ಜುತ್ವಂ ಪುರೋವರ್ತಿನೋ ದ್ರವ್ಯಸ್ಯ ವಿಧೀಯತ ಏವಂ ಪ್ರಕಾಶಾತ್ಮನೋ ಜೀವಭಾವಮನೂದ್ಯ ಪರಮಾತ್ಮತ್ವಂ ವಿಧೀಯತ ಇತಿ ಯುಕ್ತಮ್ । ಯುಕ್ತಂ ಹಿ ಪುರೋವರ್ತಿನಿ ದ್ರವ್ಯೇ ದ್ರಾಘೀಯಸಿ ಸಾಮಾನ್ಯರೂಪೇಣಾಲೋಚಿತೇ ವಿಶೇಷರೂಪೇಣಾಗೃಹೀತೇ ವಿಶೇಷಾಂತರಸಮಾರೋಪಣಮ್ । ಇಹ ತು ಪ್ರಕಾಶಾತ್ಮನೋ ನಿರ್ವಿಶೇಷಸಾಮಾನ್ಯಸ್ಯಾಪರಾಧೀನಪ್ರಕಾಶಸ್ಯ ನಾಗೃಹೀತಮಸ್ತಿ ಕಿಂಚಿದ್ರೂಪಮಿತಿ ಕಸ್ಯ ವಿಶೇಷಸ್ಯಾಗ್ರಹೇ ಕಿಂ ವಿಶೇಷಾಂತರಂ ಸಮಾರೋಪ್ಯತಾಮ್ । ತಸ್ಮಾದ್ಬ್ರಹ್ಮಣೋ ಜೀವಭಾವಾರೋಪಾಸಂಭವಾಜ್ಜೀವೋ ಜೀವೋ ಬ್ರಹ್ಮ ಚ ಬ್ರಹ್ಮೇತಿ ತತ್ತ್ವಮಸೀತಿ ಪ್ರತೀಕೋಪದೇಶ ಏವೇತಿ ಪ್ರಾಪ್ತಮ್ ।

ಏವಂ ಪ್ರಾಪ್ತೇಽಭಿಧೀಯತೇ - ಶ್ವೇತಕೇತೋರಾತ್ಮೈವ ಪರಮೇಶ್ವರಃ ಪ್ರತಿಪತ್ತವ್ಯೋ ನ ತು ಶ್ವೇತಕೇತೋರ್ವ್ಯತಿರಿಕ್ತಃ ಪರಮೇಶ್ವರಃ । ಭೇದೇ ಹಿ ಗೌಣತ್ವಾಪತ್ತಿರ್ನ ಚ ಮುಖ್ಯಸಂಭವೇ ಗೌಣತ್ವಂ ಯುಕ್ತಮ್ । ಅಪಿಚ ಪ್ರತೀಕೋಪದೇಶೇ ಸಕೃದ್ವಚನಂ ತು ಪ್ರತೀಯತೇ ಭೇದದರ್ಶನನಿಂದಾ ಚ( ? ) । ಅಭ್ಯಾಸೇ ಹಿ ಭೂಯಸ್ತ್ವಮರ್ಥಸ್ಯ ಭವತಿ, ನಾಲ್ಪತ್ವಮತಿದವೀಯ ಏವೋಪಚರಿತತ್ವಮ್ । ತಸ್ಮಾತ್ಪೌರ್ವಾಪರ್ಯಾಲೋಚನಯಾ ಶ್ರುತೇಸ್ತಾವಜ್ಜೀವಸ್ಯ ಪರಮಾತ್ಮತಾ ವಾಸ್ತವೀತ್ಯೇತತ್ಪರತಾ ಲಕ್ಷ್ಯತೇ । ನಚ ಮಾನಾಂತರವೀರೋಧಾದತ್ರಾಪ್ರಾಮಾಣ್ಯಂ ಶ್ರುತೇಃ । ನಚ ಮಾನಾಂತರವಿರೋಧ ಇತ್ಯಾದಿ ತು ಸರ್ವಮುಪಪಾದಿತಂ ಪ್ರಥಮೇಽಧ್ಯಾಯೇ । ನಿರಂಶಸ್ಯಾಪಿ ಚಾನಾದ್ಯನಿರ್ವಾಚ್ಯಾವಿದ್ಯಾತದ್ವಾಸನಾಸಮಾರೋಪಿತವಿವಿಧಪ್ರಪಂಚಾತ್ಮನಃ ಸಾಂಶಸ್ಯೇವ ಕಸ್ಯಚಿದಂಶಸ್ಯಾಗ್ರಹಣಾದ್ವಿಭ್ರಮ ಇವ ಪರಮಾರ್ಥಸ್ತು ನ ವಿಭ್ರಮೋ ನಾಮ ಕಶ್ಚಿನ್ನ ಚ ಸಂಸಾರೋ ನಾಮ । ಕಿಂತು ಸರ್ವಮೇತತ್ಸರ್ವಾನುಪಪತ್ತಿಭಾಜನತ್ವೇನಾನಿರ್ವಚನೀಯಮಿತಿ ಯುಕ್ತಮುತ್ಪಶ್ಯಾಮಃ । ತದನೇನಾಭಿಸಂಧಿನೋಕ್ತಮ್ –

ಯದ್ಯೇವಂ ಪ್ರತಿಬದ್ಧೋಽಸಿ ನಾಸ್ತಿ ಕಸ್ಯಚಿದಪ್ರತಿಬೋಧ ಇತಿ ।

ಅನ್ಯೇಽಪ್ಯಾಹುಃ “ಯದ್ಯದ್ವೈತೇ ನ ತೋಷೋಽಸ್ತಿ ಮುಕ್ತ ಏವಾಸಿ ಸರ್ವದಾ” ಇತಿ । ಅತಿರೇಹಿತಾರ್ಥಮನ್ಯದಿತಿ ॥ ೩ ॥