ఇతరస్యాప్యేవమసంశ్లేషః పాతే తు ।

అధర్మస్య స్వాభావికత్వేన రాగాదినిబన్ధనత్వేన శాస్త్రీయేణ బ్రహ్మజ్ఞానేన ప్రతిబన్ధో యుక్తః । ధర్మజ్ఞానయోస్తు శాస్త్రీయత్వేన, జ్యోతిష్టోమదర్శపౌర్ణమాసవదవిరోధాన్నోచ్ఛేద్యోచ్ఛేత్తృభావో యుజ్యతే । పాప్మనశ్చ విశేషతో బ్రహ్మజ్ఞానోచ్ఛేద్యత్వశ్రుతేర్ధర్మస్య న తదుచ్ఛేద్యత్వమ్ । విశేషవిధానస్య శేషప్రతిషేధనాన్తరీయకత్వేన లోకతః సిద్ధేః । యథా దేవదత్తో దక్షిణేనాక్ష్ణా పశ్యతీత్యుక్తే న వామేన పశ్యతీతి గమ్యతే । ఉభే హ్యేవైష ఎతే తరతీతి చ యథాసమ్భవం, బ్రహ్మజ్ఞానేన దుష్కృతం భోగేన సుకృతమితి । “క్షీయన్తే చాస్య కర్మాణి”(ము. ఉ. ౨ । ౨ । ౯) ఇతి చ సామాన్యవచనం “సర్వే పాప్మానః”(ఛా. ఉ. ౫ । ౨౪ । ౩) ఇతి విశేషశ్రవణాత్పాపకర్మాణీతి విశేషే ఉపసంహరణీయమ్ । తస్మాద్బ్రహ్మజ్ఞానాద్దుష్కృతస్యైవ క్షయో న సుకృతస్యేతి ప్రాప్తే పూర్వాధికరణరాద్ధాన్తోఽతిదిశ్యతే । నో ఖలు బ్రహ్మవిద్యా కేనచిదదృష్టేన ద్వారేణ దుష్కృతమపనయత్యపి తు దృష్టేనైవ భోక్తృభోక్తవ్యభోగాదిప్రవిలయద్వారేణ తచ్చైతత్తుల్యం సుకృతేపీతి కథమేతదపి నోచ్ఛిన్ద్యాత్ । ఎవం చ సతి న శాస్త్రీయత్వసామ్యమాత్రమవిరోధహేతుర్నహి ప్రత్యక్షత్వసామాన్యమాత్రాదవిరోధో జలానలాదీనామ్ । నచ సుకృతశాస్త్రమనర్థకమబ్రహ్మవిదం ప్రతి తద్విధేరర్థవత్త్వాత్ । ఎవమవస్థితే చ పాప్మశ్రుత్యా పుణ్యమపి గ్రహీతవ్యమ్ । బ్రహ్మజ్ఞానమపేక్ష్య పుణ్యస్య నికృష్టఫలత్వాత్తత్ఫలం హి క్షయాతిశయవత్ । నహ్యేవం మోక్షో నిరతిశయత్వాన్నిత్యత్వాచ్చ । దృష్టప్రయోగశ్చాయం పాప్మశబ్దో వేదే పుణ్యపాపయోః । తద్యథా పుణ్యపాపే అనుక్రమ్య సర్వే పాప్మానోఽతో నివర్తన్త ఇత్యత్ర । తస్మాదవిశేషేణ పుణ్యపాపయోరశ్లేషవినాశావితి సిద్ధమ్ ॥ ౧౪ ॥