ತನ್ಮನಃ ಪ್ರಾಣ ಉತ್ತರಾತ್ ।
ಯದಿ ಸ್ವಪ್ರಕೃತೌ ವಿಕಾರಸ್ಯ ಲಯಸ್ತತೋ ಮನಃ ಪ್ರಾಣೇ ಸಂಪದ್ಯತೇ ಇತ್ಯತ್ರ ಮನಃಸ್ವರೂಪಸ್ಯೈವ ಪ್ರಾಣೇ ಸಂಪತ್ತ್ಯಾ ಭವಿತವ್ಯಮ್ । ತಥಾ ಹಿ ಮನಃ ಇತಿ ನೋಪಚಾರತೋ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಂ ಭವಿಷ್ಯತಿ । ಸಂಭವತಿ ಹಿ ಪ್ರಕೃತಿವಿಕಾರಭಾವಃ ಪ್ರಾಣಮನಸೋಃ । ಅನ್ನಮಯಂ ಹಿ ಸೋಮ್ಯ ಮನ ಇತ್ಯನ್ನಾತ್ಮತಾಮಾಹ ಮನಸಃ ಶ್ರುತಿರಾಪೋಮಯಃ ಪ್ರಾಣ ಇತಿ ಚ ಪ್ರಾಣಸ್ಯಾಬಾತ್ಮತಾಮ್ । ಪ್ರಕೃತಿವಿಕಾರಯೋಸ್ತಾದಾತ್ಮ್ಯಾತ್ । ತಥಾ ಚ ಪ್ರಾಣೋ ಮನಸಃ ಪ್ರಕೃತಿರಿತಿ ಮನಸೋ ವೃತ್ತಿಮತಃ ಪ್ರಾಣೇ ಲಯ ಇತಿ ಪ್ರಾಪ್ತೇಽಭಿಧೀಯತೇ ಸತ್ಯಮ್ , ಆಪೋಽನ್ನಮಸೃಜಂತ ಇತಿ ಶ್ರುತೇರಬನ್ನಯೋಃ ಪ್ರಕೃತಿವಿಕಾರಭಾವೋಽವಗಮ್ಯತೇ । ನ ತು ತದ್ವಿಕಾರಯೋಃ ಪ್ರಾಣಮನಸೋಃ । ಸ್ವಯೋನಿಪ್ರಣಾಡಿಕಯಾ ತು ಮಿಥೋ ವಿಕಾರಯೋಃ ಪ್ರಕೃತಿವಿಕಾರಭಾವಾಭ್ಯುಪಗಮೇ ಸಂಕರಾದತಿಪ್ರಸಂಗಃ ಸ್ಯಾತ್ । ತಸ್ಮಾದ್ಯೋ ಯಸ್ಯ ಸಾಕ್ಷಾದ್ವಿಕಾರಸ್ತಸ್ಯ ತತ್ರ ಲಯ ಇತ್ಯನ್ನಸ್ಯಾಪ್ಸು ಲಯೋ ನ ತ್ವಬ್ವಿಕಾರೇ ಪ್ರಾಣೇಽನ್ನವಿಕಾರಸ್ಯ ಮನಸಃ । ತಥಾ ಚಾತ್ರಾಪಿ ಮನೋವೃತ್ತೇರ್ವೃತ್ತಿಮತಿ ಪ್ರಾಣೇ ಲಯೋ ನ ತು ವೃತ್ತಿಮತೋ ಮನಸ ಇತಿ ಸಿದ್ಧಮ್ ॥ ೩ ॥
ತನ್ಮನಃ ಪ್ರಾಣ ಉತ್ತರಾತ್॥೩॥ ಅತಿದೇಶೋಽಯಮ್, ಅಸ್ಯಾಧಿಕಾಶಂಕಾಮಾಹ –
ಸ್ವಪ್ರಕೃತಾವಿತ್ಯಾದಿನಾ ।
ಪ್ರಾಣಮನಸೋರವನ್ನಾತ್ಮತ್ವೇ ಹೇತುಮಾಹ –
ಪ್ರಕೃತಿವಿಕಾರಯೋರಿತಿ ।
ನನು ಭವತ್ವನ್ನಾತ್ಮಕಂ ಮನೋಽವಾತ್ಮಕಶ್ಚ ಪ್ರಾಣಃ, ಕಥಮೇತಾವತಾ ಪ್ರಾಣೇ ಮನಸೋ ಲಯಸ್ತತ್ರಾಹ –
ತಥಾ ಚೇತಿ ।
ಅಪಾಮನ್ನಪ್ರಕೃತಿತ್ವಾದನ್ನಾತ್ಮಕಂ ಮನಃ ಪ್ರತ್ಯವಾತ್ಮಕಃ ಪ್ರಾಣಃ ಪ್ರಕೃತಿರಿತಿ ತಸ್ಮಿನ್ಮನಸಃ ಸ್ವರೂಪೇಣ ಲಯ ಇತ್ಯರ್ಥಃ । ಪ್ರಾಣಮನಸೋಃ ಕಿಂ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಪ್ರಕೃತಿವಿಕಾರಭಾವಃ, ಉತ ಸ್ವಪ್ರಕೃತಿಭೂತಾಽಬನ್ನದ್ವಾರೇಣ ।
ಆದ್ಯಂ ನಿರಸ್ಯ ದ್ವಿತೀಯೇಽತಿಪ್ರಸಂಗಮಾಹ –
ಸ್ವಯೋನೀತಿ ।
ಏವಂ ಹಿ ಘಟಸ್ಯಾಪಿ ಶರಾವೇ ಲಯಾಪತ್ತಿರಿತ್ಯರ್ಥಃ । ತದ್ವಿಕಾರೇ ತಾಸಾಮಪಾಂ ವಿಕಾರೇ ಪ್ರಾಣೇಽನ್ನವಿಕಾರಸ್ಯ ಮನಸೋ ಲಯ ಇತಿ ಯೋಜನಾ॥೩॥