ರಶ್ಮ್ಯನುಸಾರೀ ।

ರಾತ್ರಾವಹನಿ ಚಾವಿಶೇಷೇಣ ರಶ್ಮ್ಯನುಸಾರೀ ಸನ್ನಾದಿತ್ಯಮಂಡಲಂ ಪ್ರಾಪ್ನೋತೀತಿ ಸಿದ್ಧಾಂತಪಕ್ಷಪ್ರತಿಜ್ಞಾ ॥ ೧೮ ॥

ಪೂರ್ವಪಕ್ಷಮಾಶಂಕತೇ ಸೂತ್ರಾವಯವೇನ –

ನಿಶಿ ನೇತಿ ಚೇನ್ ।

ಸೂತ್ರಾವಯವಾಂತರೇಣ ನಿರಾಕರೋತಿ –

ನ ಸಂಬಂಧಸ್ಯ ಯಾವದ್ದೇಹಭಾವಿತ್ವಾದ್ದರ್ಶಯತಿ ಚ ।

ಯಾವದ್ದೇಹಭಾವಿ ಹಿ ಶಿರಾಕಿರಣಸಂಪರ್ಕಃ ಪ್ರಮಾಣಾಂತರಾತ್ಪ್ರತೀಯತೇ । ದರ್ಶಯತಿ ಚೈತಮರ್ಥಂ ಶ್ರುತಿರಪ್ಯಶೇಷೇಣ । ಅಮುಷ್ಮಾದಾದಿತ್ಯಾತ್ಪ್ರತಾಯಂತೇ ರಶ್ಮಯಸ್ತ ಆಸು ನಾಡೀಷು ಸೃಪ್ತಾ ಭವಂತಿ ಯ ಆಭ್ಯೋ ನಾಡೀಭ್ಯಃ ಪ್ರತಾಯಂತೇ ವಿಸ್ತಾರ್ಯಂತೇ ತೇ ರಶ್ಮಯೋಽಮುಷ್ಮಿನ್ನಾದಿತ್ಯೇ ಸೃಪ್ತಾಃ ।

ಪ್ರತಾಪಾದಿಕಾರ್ಯದರ್ಶನಾದಿತಿ ।

ಆದಿಗ್ರಹಣೇನ ಚಂದ್ರಾಪಃ ಸಂಗೃಹ್ಯಂತೇ । ಚಂದ್ರಮಸಾ ಖಲ್ವಮ್ಮಯೇನ ಸಂಬಧ್ಯಮಾನಾನಾಂ ಸೂರೀಣಾಂ ಭಾಸಾಂ ಚಂದ್ರಿಕಾತ್ವಮ್ । ತಸ್ಮಾದಪ್ಯಸ್ತಿ ನಿಶಿ ಸೌರ್ಯರಶ್ಮಿಪ್ರಚಾರ ಇತಿ । ಯೇ ತ್ವಾಹುಃ ಸ ಯಾವತ್ಕ್ಷಿಪ್ಯೇನ್ಮನಸ್ತಾವದಾದಿತ್ಯಂ ಗಚ್ಛೇದಿತಿ ನಿರಪೇಕ್ಷಶ್ರವಣಾದ್ರಾತ್ರೌ ಪ್ರೇತೇ ನಾಸ್ತಿ ರಶ್ಮ್ಯಪೇಕ್ಷೇತಿ । ತಾನ್ಪ್ರತ್ಯಾಹ –

ಯದಿ ಚ ರಾತ್ರೌ ಪ್ರೇತ ಇತಿ ।

ನಹ್ಯೇತದ್ವಿಶಿಷ್ಯಾಧೀಯತೇಽಧ್ಯೇತಾರಃ । ಯೇ ತು ಮನ್ಯಂತೇ ವಿದ್ವಾನಪಿ ರಾತ್ರಿಪ್ರಾಯಣಾಪರಾಧೇನ ನೋರ್ಧ್ವಮಾಕ್ರಮತ ಇತಿ ತಾನ್ಪ್ರತ್ಯಾಹ –

ಅಥ ತು ವಿದ್ವಾನಪೀತಿ ।

ನಿತ್ಯವತ್ಫಲಸಂಬಂಧೇನ ವಿಹಿತಾ ವಿದ್ಯಾ ನ ಪಾಕ್ಷಿಕಫಲಾ ಯುಕ್ತೇತಿ ।

ಯೇ ತು ರಾತ್ರೌ ಪ್ರೇತಸ್ಯ ವಿದುಷೋಽಹರಪೇಕ್ಷಾಂ ಸೂರ್ಯಮಂಡಲಪ್ರಾಪ್ತಿಮಾಚಕ್ಷತೇ ತನ್ಮತಮಾಶಂಕ್ಯಾಹ –

ಅಥಾಪಿ ರಾತ್ರಾವಿತಿ ।

ಯಾವತ್ತಾವದುಪಬಂಧೇನಾನಪೇಕ್ಷಾ ಗತಿಃ ಶ್ರುತಾ । ನ ಚಾಪೇಕ್ಷಾ ಶಕ್ಯಾವಗಮಾ ಉಪಬಂಧವಿರೋಧಾದಿತಿ ॥ ೧೯ ॥