రశ్మ్యనుసారీ ।

రాత్రావహని చావిశేషేణ రశ్మ్యనుసారీ సన్నాదిత్యమణ్డలం ప్రాప్నోతీతి సిద్ధాన్తపక్షప్రతిజ్ఞా ॥ ౧౮ ॥

పూర్వపక్షమాశఙ్కతే సూత్రావయవేన –

నిశి నేతి చేన్ ।

సూత్రావయవాన్తరేణ నిరాకరోతి –

న సమ్బన్ధస్య యావద్దేహభావిత్వాద్దర్శయతి చ ।

యావద్దేహభావి హి శిరాకిరణసమ్పర్కః ప్రమాణాన్తరాత్ప్రతీయతే । దర్శయతి చైతమర్థం శ్రుతిరప్యశేషేణ । అముష్మాదాదిత్యాత్ప్రతాయన్తే రశ్మయస్త ఆసు నాడీషు సృప్తా భవన్తి య ఆభ్యో నాడీభ్యః ప్రతాయన్తే విస్తార్యన్తే తే రశ్మయోఽముష్మిన్నాదిత్యే సృప్తాః ।

ప్రతాపాదికార్యదర్శనాదితి ।

ఆదిగ్రహణేన చన్ద్రాపః సఙ్గృహ్యన్తే । చన్ద్రమసా ఖల్వమ్మయేన సమ్బధ్యమానానాం సూరీణాం భాసాం చన్ద్రికాత్వమ్ । తస్మాదప్యస్తి నిశి సౌర్యరశ్మిప్రచార ఇతి । యే త్వాహుః స యావత్క్షిప్యేన్మనస్తావదాదిత్యం గచ్ఛేదితి నిరపేక్షశ్రవణాద్రాత్రౌ ప్రేతే నాస్తి రశ్మ్యపేక్షేతి । తాన్ప్రత్యాహ –

యది చ రాత్రౌ ప్రేత ఇతి ।

నహ్యేతద్విశిష్యాధీయతేఽధ్యేతారః । యే తు మన్యన్తే విద్వానపి రాత్రిప్రాయణాపరాధేన నోర్ధ్వమాక్రమత ఇతి తాన్ప్రత్యాహ –

అథ తు విద్వానపీతి ।

నిత్యవత్ఫలసమ్బన్ధేన విహితా విద్యా న పాక్షికఫలా యుక్తేతి ।

యే తు రాత్రౌ ప్రేతస్య విదుషోఽహరపేక్షాం సూర్యమణ్డలప్రాప్తిమాచక్షతే తన్మతమాశఙ్క్యాహ –

అథాపి రాత్రావితి ।

యావత్తావదుపబన్ధేనానపేక్షా గతిః శ్రుతా । న చాపేక్షా శక్యావగమా ఉపబన్ధవిరోధాదితి ॥ ౧౯ ॥