ఇయదామననాత్ ।

“గుహాం ప్రవిష్టావాత్మానౌ”(బ్ర. సూ. ౧ । ౨ । ౧౧) ఇత్యత్ర సిద్ధోఽప్యర్థః ప్రపఞ్చ్యతే । ఎకత్ర భోక్త్రభోక్త్రోర్వేద్యతా, అన్యత్ర భోక్త్రోరేవేతి వేద్యభేదాద్విద్యాభేద ఇతి । నచ సృష్టిరుపదధాతీతివత్పిబదపిబల్లక్షణాపరం పిబన్తావితి నేతుముచితమ్ । సతి ముఖ్యార్థసమ్భవే తదాశ్రయణాయోగాత్ । నచ వాక్యశేషానురోధాత్తదాశ్రయణమ్ । సన్దేహే హి వాక్యశేషాన్నిర్ణయో నచ ముఖ్యలాక్షణికగ్రహణవిషయో విషయః సమ్భవతి, తుల్యబలత్వాభావాత్ । ప్రకరణస్య చ తతో బలీయసా వాక్యేన బాధనాత్ । తస్మాద్వేద్యభేదాద్విద్యాభేద ఇతి ప్రాప్త ఉచ్యతే - ద్వాసుపర్ణేత్యత్ర ఋతం పిబన్తావిత్యత్ర చ ద్విత్వసఙ్ఖ్యోత్పత్తౌ ప్రతీయతే తేన సమానతౌత్సర్గికీ । పిబన్తావితి ద్వయోః పిబన్తా యా సా బాధనీయా, సా చోపక్రమోపసంహారానురోధేన న ద్వయోరపి తు ఛత్రిన్యాయేన లాక్షాణికీ వ్యాఖ్యేయా । యేన హ్యుపక్రమ్యతే యేన చోపసంస్థియతే తదనురోధేన మధ్యం జ్ఞేయమ్ । యథా జామిత్వదోషసఙ్కీర్తనోపక్రమే తత్ప్రతిసమాధానోపసంహారే చ సన్దర్భే మధ్యపాతినో విష్ణురూపాంశు యష్టవ్యోఽజామిత్వాయేత్యాదయః పృథగ్విధిత్వమలభమానా విధిత్వమవివక్షిత్వార్థవాదతయా నీతాస్తత్కస్య హేతోరేకవాక్యతా హి సాధీయసీ వాక్యభేదాదితి । తథేహాపి తదనురోధేన పిబదపిబత్సమూహపరం లక్షణీయం పిబన్తావిత్యనేన । తథాచ వేద్యాభేదాద్విద్యాభేద ఇతి । అపిచ త్రిష్వప్యేతేషు వేదాన్తేషు ప్రకరణత్రయేఽపి పౌర్వాపర్యపర్యాలోచనయా పరమాత్మవిద్యైవావగమ్యతే ।

యద్యేవం కథం తర్హి జీవోపాదానమస్త్విత్యత ఆహ –

తాదాత్మ్యవివక్షయేతి ।

నాస్యాం జీవః ప్రతిపాద్యతే కిన్తు పరమాత్మనోఽభేదం జీవస్య దర్శయితుమసావనూద్యతే । పరమాత్మవిద్యాయాశ్చాభేదవిషయత్వాన్న భేదాభేదవిచారావతారః । తస్మాదైకవిద్యమత్ర సిద్ధమ్ ॥ ౩౪ ॥