ಭಾಮತೀವ್ಯಾಖ್ಯಾ
ವೇದಾಂತಕಲ್ಪತರುಃ
 

ಆಸೀನಃ ಸಂಭವಾತ್ ।

ಕರ್ಮಾಂಗಸಂಬಂಧಿಷು ಯತ್ರ ಹಿ ತಿಷ್ಠತಃ ಕರ್ಮ ಚೋದಿತಂ ತತ್ರ ತತ್ಸಂಬದ್ಧೋಪಾಸನಾಪಿ ತಿಷ್ಠತೈವ ಕರ್ತವ್ಯಾ । ಯತ್ರ ತ್ವಾಸೀನಸ್ಯ ತತ್ರೋಪಾಸನಾಪ್ಯಾಸೀನೇನೈವೇತಿ । ನಾಪಿ ಸಮ್ಯಗ್ದರ್ಶನೇ ವಸ್ತುತಂತ್ರತ್ವಾತ್ಪ್ರಮಾಣತಂತ್ರತ್ವಾಚ್ಚ । ಪ್ರಮಾಣತಂತ್ರಾ ಚ ವಸ್ತುವ್ಯವಸ್ಥಾ ಪ್ರಮಾಣಂ ಚ .....ನಾಪೇಕ್ಷತ ಇತಿ ತತ್ರಾಪ್ಯನಿಯಮಃ( ? ) । ಯನ್ಮಹತಾ ಪ್ರಯತ್ನೇನ ವಿನೋಪಾಸಿತುಮಶಕ್ಯಂ ಯಥಾ ಪ್ರತೀಕಾದಿ, ಯಥಾ ವಾ ಸಮ್ಯಗ್ದರ್ಶನಮಪಿ ತತ್ತ್ವಮಸ್ಯಾದಿ, ತತ್ರೈಷಾ ಚಿಂತಾ । ತತ್ರ ಚೋದಕಶಾಸ್ತ್ರಾಭಾವಾದನಿಯಮೇ ಪ್ರಾಪ್ತೇ ಯಥಾ ಶಕ್ಯತ ಇತ್ಯುಪಬಂಧಾದಾಸೀನಸ್ಯೈವ ಸಿದ್ಧಮ್ । ನನು ಯಸ್ಯಾಮವಸ್ಥಾಯಾಂ ಧ್ಯಾಯತಿರುಪಚರ್ಯತೇ ಪ್ರಯುಜ್ಯತೇ ಕಿಮಸೌ ತದಾ ತಿಷ್ಠತೋ ನ ಭವತಿ ನ ಭವತೀತ್ಯಾಹ । ಆಸೀನಶ್ಚಾವಿದ್ಯಮಾನಾಯಾಸೋ ಭವತೀತಿ । ಅತಿರೋಹಿತಾರ್ಥಮಿತರತ್ ॥ ೭ ॥

ಧ್ಯಾನಾಚ್ಚ ॥ ೮ ॥

ಅಚಲತ್ವಂ ಚಾಪೇಕ್ಷ್ಯ ॥ ೯ ॥

ಸ್ಮರಂತಿ ಚ ॥ ೧೦ ॥

ಆಸೀನಃ ಸಂಭವಾತ್॥೭॥ ಅಂಗಾವಬದ್ಧೋಪಾಸನಚಿಂತನಸಮನಂತರಂ ತತ್ಪರ್ಯುದಾಸಂ ಸಿದ್ಧಮಾದಾಯೇತರೇಷೂಪಾಸನೇಷ್ವಾಸನನಿಯಮಚಿಂತನಾತ್ಸಂಗತಿರಿತ್ಯಭಿಪ್ರೇತ್ಯ ವಿಷಯಂ ಪರಿಶಿನಷ್ಟಿ –

ಕರ್ಮಾಂಗಸಂಬಂಧಿಷ್ವಿತಿ ।

ನಾಪಿ ಸಮ್ಯಗ್ದರ್ಶನ ಇತಿ ।

ಶ್ರವಣಮನನಧ್ಯಾನಾಭ್ಯಾಸವಾದಿತಮನಸಾ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರೋತ್ಪತ್ತಾವಿತ್ಯರ್ಥಃ ।

ನನು ವಸ್ತ್ವಧೀನೇಽಪಿ ಜ್ಞಾನೇ ಚಕ್ಷುರಾದಿವದಾಸನಮಪ್ಯಪೇಕ್ಷ್ಯತಾಮತ ಆಹ –

ಪ್ರಮಾಣತಂತ್ರತ್ವಾಚ್ಚೇತಿ ।

ನನು ಪ್ರಮಾಣಮಪಿ ಶುಕ್ತ್ಯಾದೌ ನಿಕಟೋಪಸರ್ಪಣಾದಿವದಾಸನಮಪೇಕ್ಷತಾಂ, ತತ್ರಾಹ –

ಪ್ರಮಾಣಂ ಚೇತಿ ।

ಧ್ಯಾನಾದಿಸಂಸ್ಕೃತಮಪ್ರತಿಬದ್ಧಂ ಚಿತ್ತಂ ಪ್ರದೀಪವತ್ಸ್ವಯಮೇವ ಪ್ರಮಾ ಕರೋತೀತ್ಯರ್ಥಃ ।

ಯಥಾ ವಾ ಸಮ್ಯಗ್ದರ್ಶನಮಪೀತಿ ।

ತತ್ತ್ವಮಸ್ಯಾದಿವಾಕ್ಯಜನಿತಜ್ಞಾನಾಭ್ಯಾಸಾತ್ಮಕಮಿತ್ಯರ್ಥಃ ।

ಧ್ಯಾಯತಿಶ್ಚೇತ್ಯಾದಿಭಾಷ್ಯಮಾಕ್ಷಿಪತಿ –

ನನ್ವಿತಿ ।

ಭಾಷ್ಯಗತೋಪಚಾರಶಬ್ದೋ ನ ಯುಕ್ತಃ, ಬಕಾದಿಷ್ವಪಿ ಧ್ಯಾನಸದ್ಭಾವಾದತ ಆಹ –

ಪ್ರಯುಜ್ಯತ ಇತಿ ।

ಅಸಾವವಸ್ಥಾ ಕಿಂ ತಿಷ್ಠತೋ ನ ಭವತಿ, ಅಪಿ ತು ಭವತ್ಯೇವ; ತಿಷ್ಠತೋಽಪ್ಯೈಕಾಗ್ನ್ಯಸಂಭವಾದಿತ್ಯರ್ಥಃ । ತಿಷ್ಠತೋ ಹಿ ದೇಹಪತನಪ್ರತಿಬಂಧೇ ಫಲಾತಿಶಯೋ ಭವತಿ ನಾಸೀನಸ್ಯೇತಿ ಪರಿಹಾರಾಭಿಪ್ರಾಯಃ ।

ಭಾಷ್ಯಗತಾನಾಯಾಸಪದವ್ಯಾಖ್ಯಾನಮ್ –

ಅವಿದ್ಯಮಾನಾಯಾಸ ಇತಿ ।

ಅನೇನ ಬಹುವ್ರೀಹಿತ್ವಂ ದ್ಯೋತಿತಮ್॥೭॥೮॥೯॥೧೦॥

ಇತಿ ಷಷ್ಠಮಾಸೀನಾಧಿಕರಣಮ್॥