భామతీవ్యాఖ్యా
వేదాన్తకల్పతరుః
 

ఆసీనః సమ్భవాత్ ।

కర్మాఙ్గసంబన్ధిషు యత్ర హి తిష్ఠతః కర్మ చోదితం తత్ర తత్సమ్బద్ధోపాసనాపి తిష్ఠతైవ కర్తవ్యా । యత్ర త్వాసీనస్య తత్రోపాసనాప్యాసీనేనైవేతి । నాపి సమ్యగ్దర్శనే వస్తుతన్త్రత్వాత్ప్రమాణతన్త్రత్వాచ్చ । ప్రమాణతన్త్రా చ వస్తువ్యవస్థా ప్రమాణం చ .....నాపేక్షత ఇతి తత్రాప్యనియమః( ? ) । యన్మహతా ప్రయత్నేన వినోపాసితుమశక్యం యథా ప్రతీకాది, యథా వా సమ్యగ్దర్శనమపి తత్త్వమస్యాది, తత్రైషా చిన్తా । తత్ర చోదకశాస్త్రాభావాదనియమే ప్రాప్తే యథా శక్యత ఇత్యుపబన్ధాదాసీనస్యైవ సిద్ధమ్ । నను యస్యామవస్థాయాం ధ్యాయతిరుపచర్యతే ప్రయుజ్యతే కిమసౌ తదా తిష్ఠతో న భవతి న భవతీత్యాహ । ఆసీనశ్చావిద్యమానాయాసో భవతీతి । అతిరోహితార్థమితరత్ ॥ ౭ ॥

ధ్యానాచ్చ ॥ ౮ ॥

అచలత్వం చాపేక్ష్య ॥ ౯ ॥

స్మరన్తి చ ॥ ౧౦ ॥

ఆసీనః సంభవాత్॥౭॥ అఙ్గావబద్ధోపాసనచిన్తనసమనన్తరం తత్పర్యుదాసం సిద్ధమాదాయేతరేషూపాసనేష్వాసననియమచిన్తనాత్సఙ్గతిరిత్యభిప్రేత్య విషయం పరిశినష్టి –

కర్మాఙ్గసంబన్ధిష్వితి ।

నాపి సమ్యగ్దర్శన ఇతి ।

శ్రవణమననధ్యానాభ్యాసవాదితమనసా సాక్షాత్కారోత్పత్తావిత్యర్థః ।

నను వస్త్వధీనేఽపి జ్ఞానే చక్షురాదివదాసనమప్యపేక్ష్యతామత ఆహ –

ప్రమాణతన్త్రత్వాచ్చేతి ।

నను ప్రమాణమపి శుక్త్యాదౌ నికటోపసర్పణాదివదాసనమపేక్షతాం, తత్రాహ –

ప్రమాణం చేతి ।

ధ్యానాదిసంస్కృతమప్రతిబద్ధం చిత్తం ప్రదీపవత్స్వయమేవ ప్రమా కరోతీత్యర్థః ।

యథా వా సమ్యగ్దర్శనమపీతి ।

తత్త్వమస్యాదివాక్యజనితజ్ఞానాభ్యాసాత్మకమిత్యర్థః ।

ధ్యాయతిశ్చేత్యాదిభాష్యమాక్షిపతి –

నన్వితి ।

భాష్యగతోపచారశబ్దో న యుక్తః, బకాదిష్వపి ధ్యానసద్భావాదత ఆహ –

ప్రయుజ్యత ఇతి ।

అసావవస్థా కిం తిష్ఠతో న భవతి, అపి తు భవత్యేవ; తిష్ఠతోఽప్యైకాగ్న్యసంభవాదిత్యర్థః । తిష్ఠతో హి దేహపతనప్రతిబన్ధే ఫలాతిశయో భవతి నాసీనస్యేతి పరిహారాభిప్రాయః ।

భాష్యగతానాయాసపదవ్యాఖ్యానమ్ –

అవిద్యమానాయాస ఇతి ।

అనేన బహువ్రీహిత్వం ద్యోతితమ్॥౭॥౮॥౯॥౧౦॥

ఇతి షష్ఠమాసీనాధికరణమ్॥