आनन्दगिरिटीका (छान्दोग्य)
चतुर्थोऽध्यायः: एकादशः खण्डः
प्रधानविद्यामुपदिश्याङ्गविद्याविधानायोपक्रमते –
संभूयेति ।
अनन्तरं प्रधानविद्योपदेशादिति शेषः । अग्निविद्यां वक्तुमारब्धानामग्नीनां मध्ये प्रथममिति श्रुतावथशब्दार्थः ।
पृथिव्यादिचतुष्टयमनूद्याग्न्यादित्ययोरवान्तरभेदं दर्शयति –
तत्रेति ।
एवमग्न्यादित्ययोस्तादात्म्यमितीतिशब्दार्थः ।
य एष आदित्ये पुरुषो दृश्यते सोऽहमस्मीत्येतावतैव तयोस्तादात्म्यसिद्धेः स एवाहमस्मीति पुनरुक्तिरनर्थिकेत्याशङ्क्याऽऽह –
पुनरिति ।
भोज्यत्वं लक्षणं स्वभावो ययोस्तयोर्गार्हपत्येन यथा सम्बन्धस्तथा गार्हपत्यादित्ययोर्न सम्बन्धः किन्तु तादात्म्यलक्षण एवेत्यत्र हेतुमाह –
अत्तृत्वेति ।
पृथिव्यादावपि तादात्म्यं किं न स्यादित्याशङ्क्याऽऽह –
पृथिवीति ।
आभ्यामग्न्यादित्याभ्यामिति यावत् । स एवाहमस्मीति परावृत्त्या पुनर्वचनं यथोक्तार्थविशेषसिद्ध्यर्थमिति भावः ॥१॥
उक्ताया विद्याया गार्हपत्यविषयाया द्विविधं फलं दर्शयति –
स यः कश्चिदित्यादिना ।
कस्यैतत्फलमित्यपेक्षायामुक्तमेव संक्षिपति –
य एतमेवमिति ॥२॥
इति श्रीमदानन्दगिरिटीकायां चतुर्थाध्यायस्यैकादशः खण्डः ॥